Yüksek üretim tahminleri satış eğilimini arttırıyor

Zafer ERGEZEN
Vadeli İşlem ve Emtia Piyasaları Uzmanı

 Üretimle ilgili artan endişeler buğday piyasasının en önemli konusu haline geldi. 2014/15 sezonuna yönelik ilk tahmin verilerinin açıklanmasıyla beraber buğday işlemlerinde satışların arttığı görüldü. Özellikle Mayıs ayının ikinci yarısı, bu satışların etkisi altında geçti. Ukrayna ile ilgili gelişmeler buğday fiyatı üzerinde baskı oluştursa da buradaki gerilimin azalması da satışların artışında etkiliydi. Her sene olduğu gibi Haziran ayı, buğday fiyatında trendin belirlenmesinde kritik bir öneme sahip. Bunun nedeni ise bu dönemde yayınlanan yeni sezona yönelik tahmin raporlarıdır. Bu sene yayınlanan tahmin raporu incelendiğinde yüksek üretime işaret ediyor. Buğday piyasasının ilk tepkisi satış olarak gerçekleşti. Genel olarak 2014/15 sezonundaki üretimin bir önceki senenin altında kalacağı tahmin edilmektedir. Bazı ülkelerde yaşanan kuraklık belirtileri, bu ülkelerde üretimin azalmasına yol açıyor. Fakat halen yüksek bir üretim seviyesi mevcut ve bu rakam beklentilerin üstünde bir üretime işaret ediyor. Bu yüksek üretim nedeniyle fiyatlarda genel olarak aşağı yönlü bir trend izlenmesi beklenmektedir.

STOKLARDAKİ ARTIŞ SATIŞ BASKISI OLUŞTURUYOR
ABD Tarım Bakanlığı’nın 2014/15 sezonuna yönelik ilk tahmin raporu açıklandı. Bu rapor piyasada yayınlanan en detaylı rapor olduğu için yatırımcılar tarafından yakından takip edilmektedir. Ayrıca dünyanın en büyük buğday üreticilerinden olan ABD’nin üretimine yönelik en sağlıklı verileri sağladığından önem kazanmaktadır. 2014/15 verilerine bakıldığında, üretimde ciddi bir artış dikkat çekiyor. ABD Tarım Bakanlığı’nın raporuna göre dünya buğday üretiminde 16,96 milyon ton azalış bekleniyor. Böylece dünya buğday üretimi 697,04 milyon tona gerileyecek. Kısaca son iki senedir ciddi bir buğday üretimi yaşanıyor. Aynı zamanda stokların da arttığı görülüyor. 2014/15 sezonunda dönem sonu stoklarının 187,42 milyon tona yükseleceği öngörülmektedir.

Bu rakam 890 bin ton artış demek. İki sene önceki stokların ise hayli üstüne çıkmış durumda. Bu miktardaki bir stok rakamının buğday fiyatları üzerinde satış baskısı kurması kaçınılmaz görünüyor. Zaten tahminler açıklanır açıklanmaz, satışların arttığı görüldü. İstikrarlı bir stok artışı, fiyatla üzerindeki en büyük risk olarak görünmektedir. Talep tarafında bir artış yaşanmaması durumda bu satış baskısının devam edeceği tahmin edilebilir. Bunun ilk sinyallerini son iki haftadır görüyoruz. Kanada, yaklaşık 9 milyon ton üretim azalışı ile başı çekiyor. Oysa geçen sezon yüksek üretim verileri ile fiyatların düşmesinde etkili olmuştu. ABD’de de aynı şekilde üretim düşüşü olacağı tahmin ediliyor. ABD Tarım Bakanlığı’nın tahminlerine göre buğday üretimi 4,53 milyon ton azalacak. Bu iki ülke üretimdeki azalışın yüzde 80’ini tek başlarına karşılıyorlar. Piyasa bu nedenle bu iki ülkedeki verileri yakından izleyecektir.

Bu sene içerisinde bu ülkelerden gelecek olan üretim verileri, fiyatlar üzerinde etkili olabilir. Fiyatlardaki düşüş trendinin başlamasına neden olan stoklardaki artışın ise en büyük kaynağı Çin. 2014/15 sezonuna yönelik tahminler incelendiğinde Çin’in dönem sonu stoklarında yaklaşık 4 milyon ton artış yaşanması bekleniyor. Bu rakam yıllık buğday ithalatının yarısına denk gelmektedir. Yani dünyanın en yüksek buğday ithalatı yapan ülkesinin talebinin yarısı demek. Bu miktardaki bir artış doğal olarak fiyatları da etkiliyor. Çin buğday piyasasında fiyatları etkileyen önemli bir unsur olmaya devam ediyor ve bu sene boyunca da edecek. Özet olarak ABD Tarım Bakanlığı’nın 2014/15 sezonuna yönelik ilk tahmin raporu satışların artmasına yol açtı. Bu raporun genel olarak trend yönünü belirlediği dikkate alındığında, piyasa üzerindeki etkisi daha net anlaşılacaktır.

EN BÜYÜK ÜRETİM DÜŞÜŞÜ KANADA’DA
Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO), dünya buğday üretimi tahminini önceki yıla göre yüzde 1,9 düşürerek 701,7 milyon tona düşürdü. En büyük düşüş Kanada’da bekleniyor. Böylece iki önemli kurumun da, Kanada’da ciddi bir üretim düşüşüne işret ettiği görülüyor. Bunun yanı sıra Avustralya, Rusya ve ABD’de de düşüş yaşanacağı tahmin ediliyor. Böylece Arjantin, Brezilya, Hindistan ve Meksika’daki üretim artışı karşılanmış oluyor. Üretimdeki düşüşle beraber buğday ticaretinde de düşüş olacağı öngörülmektedir. Buğday ticaretinin 1 milyon düşüşle 149,5 milyon tona gerileyeceği bekleniyor. 2013/14 sezonunda dönem sonu stoklarının ise 179,5 milyon tona ulaşacağı tahmin ediliyor. Bu rakam, bir önceki sezona göre yaklaşık 2 milyon tonluk bir artış demek. Fakat ABD Tarım Bakanlığı’nın tahminlerinin oldukça altında bulunuyor. Asya ülkelerinde buğday talebi devam ederken, Avrupa kaynaklı talepte de artış bekleniyor. Ukrayna’daki belirsizliğe rağmen yüklemelerin istikrarlı devam etmesi beklenmektedir.

YILLIK BAZDAKİ ARTIŞ YÜZDE 6,50 OLACAK
Sonuç olarak, hububat piyasalarında küresel tahmin gerçekleştiren iki kuruluşun tahmin ortalamaları göz önüne alındığında, dünya buğday üretiminin ortalama 699,37 milyon ton olması bekleniyor. Önceki aya göre ciddi bir düşüş var. Bunda yeni sezona yönelik tahminler etkili oldu. Sadece 300 bin tonluk bir artış var. Geçen sene ortalaması ise 656,7 milyon ton olarak gerçekleşmişti. Önceki seneye göre 42,67 milyon ton artış öngörülüyor. Yani yıllık bazdaki artış yüzde 6,50 olacak. Geçen sene tahminlerine göre artış yaşanacak olması, doğal olarak satış baskısına işaret ediyor. Çin kaynaklı ithalat azalışına değinilmesi ve Kanada gibi ülkelerdeki üretim azalışı tahminleri önem kazanıyor. Bu iki ülke geçen sezon fiyatlar üzerinde etkili olmuştu. Bu sene yine piyasada önemli rol oynayacakları tahmin edilmektedir. Ayrıca bu sene hava durumunun da tahminlerde önemli rol oynadığını görüyoruz. Kuraklık ve hava sıcaklıklarında değişim nedeniyle fiyat ve tahminlerde dalgalanmalar görülebilir. Fakat yüksek rekoltenin, fiyatlar üzerinde baskı yaratacağı ve aşırı yukarı yükselişleri sınırlandıracağı tahmin edilmektedir.

BUĞDAY FİYATLARINA HAZİRAN AYI YÖN VERECEK
Şikago Ticaret Borsası’nda Temmuz vadeli buğday fiyatı, kritik seviye olarak görünen 665 cent/bushel seviyesinin altına geçti. Bu seviye daha önce destek noktası olarak bir kaç defa çalışmıştı. Fiyatlar geri çekilirken bu seviyede yine destek bulsa da artan üretim endişeleri nedeniyle bu destek aşağı yönlü geçildi. Bu seviyenin altında ise 650 cent/bushel seviyesi bulunmaktadır. Bu seviyede tepki alımlarının görülmesi beklenebilir. Fakat yükselişlerin tepki alımı olarak kalması muhtemeldir. Düşüş esnasında işlem hacminin de artmış olması olumsuz bir sinyal. Daha önce belirttiğim gibi Haziran dönemi, buğday fiyatında genellikle trend yönünün belirlendiği ay olarak görülüyor. Bu nedenle trend yönünün nasıl olacağı bu ay içerisinde belli olacaktır. Fakat 2014/15 sezonuna yönelik tahmin raporları baz alındığında, satış baskısının yüksek olacağı söylenebilir. Bu nedenle 650 cent/bushel seviyesinin çok fazla tutunamayacağı tahmin edilmektedir. Bu seviyenin geçilmesi durumunda aşağı yönlü agresif hareketler görülebilir. Aynı zamanda hava durumundaki beklenmedik gelişmelerin tepki alımlarına sebep olarak kullanılması muhtemeldir. Fakat buğday fiyatının asıl etkileyecek olan konu Mayıs ayında açıklandı: Üretim tahminleri… Üretim tahminleri ve stok beklentileri yüksek kaldıkça, yukarı yönlü hareketlerin sınırlı olacağı söylenebilir.

Bir önceki yazımız olan Buğday Piyasasında Gözler Yeni Sezonda başlıklı makalemizi de okumanızı öneririz.

Kontrol edin

Buğday fiyatı için düşüş trendi devam ediyor

“Şikago Ticaret Borsası’nda Eylül vadeli buğday fiyatı için düşüş trendi halen devam ediyor. Temmuz ayında …