Buğdaydan Sonra Gelen En Önemli Tahıl Ürünü : ÇELTİK

 

Çeltik eski bir kültür bitkisidir. Gen merkezinin Güneydoğu Asya’da Hindistan ve Çin olduğu tahmin edilmektedir. Su içinde çimlenebilen ve kökleri suda erimiş oksijenden yararlanabilen tek tahıl cinsi olan çeltik, besin kaynağı olarak tahıllar içinde buğdaydan sonra gelen en önemli üründür.

Çeltiğin; tuzlu ve alkali arazilerde yetişmesi, bu arazilerin ıslahında etkili olması ve ekonomik açıdan yüksek verim sağlaması nedeni ile Türkiye tarımında önemli rol oynadığı belirtilmektedir. Çeltik aynı zamanda dünyadaki insanların yarıdan fazlasının ana besin kaynağıdır. Besin maddesi olarak taşıdığı değer yanında endüstride de yaygın bir şekilde kullanılan çeltiğin daha çok tropik ve ılıman bölgelerde tarımı yapılmaktadır.

Çeltik üretimi bakımından dünyada önde gelen ülkeler; Çin, Hindistan, Endonezya, Bangladeş ve Vietnam’dır. 2008 yılında dünyada çeltik ekilen alan 156,6 milyon hektar olup, üretim 667,1 milyon ton olarak gerçekleşmiştir. Dünya çeltik verimi ise 410 kg/da’dır. Çin’in çeltik üretimi 177,5 milyon ton, Hindistan’ın ise 123 milyon tondur. milyon tondur. Bu üretim miktarıyla, dünya üretiminin yüzde 30,6’sını Çin, yüzde 21,2’sini Hindistan gerçekleştirmektedir.

Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) verilerine göre dünya kişi başı pirinç tüketimi yıllık 56,5 kg’dır. Çeltik üretiminde olduğu gibi pirinç tüketiminde de ilk sıraları Uzakdoğu ülkeleri almaktadır.

Çin Halk Cumhuriyeti dünyanın en kalabalık ülkesi olması sebebiyle yaklaşık 128 milyon tonluk bir tüketim yapmaktadır. Hindistan’ın ise yaklaşık 88 milyon tonluk tüketimi vardır. Dünya pirinç ihracatı ve ithalatına baktığımızda ise Tayland, Vietnam, Hindistan, ABD önemli ihracatçı ülkelerdir.

Filipinler, Nijerya, Irak ve Suudi Arabistan’ın da önemli ithalatçı ülkeler olduğu görülmektedir. Ülkemizin dünya çeltik üretiminden aldığı pay ise yüzde 0,07’dir. Türkiye çeltik verimi bakımından dünya ortalamasının çok üzerinde olmasına rağmen üretimi tüketimini karşılamaya yetmemektedir.

Çeltik üretimimiz tüketimi karşılamıyor
Çeltik, Türkiye’de sulu alanlarda yapılmakta ve üretim her yıl sulama suyunun mevcudiyetine bağlı olarak artmakta veya azalmaktadır.Çeltik üretiminde başta gelen bölgelerimiz; Marmara, Karadeniz, Ortakuzey ve Ege Bölgesi’dir. En çok çeltik üretimi yapılan illerimiz sırasıyla; Edirne, Balıkesir, Samsun ve Çorum olup ülkemiz üretiminden aldıkları pay ise yüzde 38,2, yüzde 14,2, yüzde 11,1 ve yüzde 9,4’tür. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre ülkemizin 2008 yılı çeltik üretimi 753 bin 325 tondur.

Bu üretimden 450 bin ton pirinç elde edilmiştir. Yıllara göre ülkemizde çeltik üretimine baktığımızda artış yaşandığı görülmektedir. Çeltik ekim alanı ve üretim miktarı her ne kadar artsa da, üretim tüketimi karşılayamamaktadır. Güneydoğu Anadolu Projesi’nin (GAP) tamamlanmasıyla çeltik üretiminde önemli artışlar beklenmektedir. Sayfa2