Pirinç ve Çeltik Sanayisinin Bioenerji Kaynakları

Turgay YETİŞ

Yönetim Kurulu Başkanı

MULTIGRAIN TARIM ÜRÜN.GIDA SAN.TİC.A.Ş.

konuk yazar

Değerli Değirmenci Dergisi Okurları,

Bu yazımda, dünyada ve Türkiye’de pirinç ve çeltiğin bir enerji kaynağı olarak önemi ve pirinç kabuğu teknolojisinin faydaları hakkında detaylı bir inceleme bulacaksınız.

ÇELTİK KABUĞU (KABUK) VE ÇELTİK SAPI
Çeltik yetiştiriciliği ve endüstrisi, çeltik sapı ve kabuk olmak üzere iki büyük kalıntı türüne neden olur; bu da enerji bakımından çekici bir potansiyele sahiptir. Avrupa ve Kuzey Amerika’nın sanayileşmiş ülkelerinde pirinç kabuğu kullanımı teknolojisi iyi kanıtlanmış olsa da gelişmekte olan ülkelerde bu teknoloji ticari ölçekte olamamıştır.

Pirinç kabuğu, pirinç üreten ülkelerde dünyadaki en verimli kalıntısıdır ve çeltik öğütme işleminin önemli yan ürünlerinden biridir. Bu kabuk çeltik ağırlığının yaklaşık yüzde 20’sini oluşturur. Başta selüloz ve yarı selülozdan oluşan pirinç

Pirinç kabuğu, dünyanın birçok ülkesinde kullanılmamaktadır. Enerji kaynağı olarak büyük bir potansiyele sahip olan pirinç kabuğu, ülkemizde halen tavuk çiftliklerinde yatak olarak kullanılır. Ancak bazı işletmeler, bu kabuğu çeltik kurutma sistemlerinin içinde kullanmaya başlamışlardır.

Pirinç kabuğu, buhar veya gazlaştırma yolu ile enerji üretimi için de kullanılabilir. Küçük ölçekli güç üretimi için küçük bir buhar santralı verimsiz ve buhar kazanının bakımı zor olduğundan, gazlaştırma rotası daha fazla dikkat çekmektedir. Dizel motorlu pirinç değirmenleri için pirinç kabuğundan üretilen gaz, ikili yakıt kullanan motorlarda kullanılabilir.

Pirinç kabuğu teknolojisinin faydaları çoktur:

• Elektrik sağlar ve tarımsal atıkları imha etmenin yoludur.

• Elektrik üretiminde pirinç sap ve samanı, diğer otsu biyoyakıtlarla birlikte kullanılabilir. Ancak buradaki önemli konu, küldeki alkalin ve klor bileşenleri nedeniyle kazanın kirlenmesi, cüruflaşması ve korozyonudur.

• Elektrik üretiminin yan ürünü olan buhar, çeltik kurutma uygulamaları için kullanılabilir. Böylece parboiling (Yarı Haşlanmış) pirinç tesislerinde gerekli kurutma işlemi yapılır. Bu kullanım yerel geliri arttırır ve petrol yakıtlarına olan ihtiyacı azaltılır.

• Çeltik kabuğu, yanmada tek başına kullanılabilir veya diğer bioyakıt malzemeleriyle karıştırılabilir. Bu teknolojide, yanma kazanları elektrik ve ısı üretmek için buhar türbinleriyle birlikte kullanılır.

• Çeltik samanının enerjisi, yüzde 10 nem içeriğinde kilogram başına yaklaşık 14 MJ’dir. Yanma sonucu oluşan yan ürünler, ekonomik değere sahip, çimento ve/veya tuğla imalatında, yolların ve dolguların inşasında kullanılabilecek uçucu kül ve alt küldür.

Çoğu yakma fırınında, özellikle de elektrik üretimi için tasarlanmış olan buhar yakıtlarının yakılmasının oldukça zor olduğu kanıtlanmıştır.

PİRİNÇ KABUĞU FIRININDA ÜRETİLEN ISI
Çeltik kabuğu yakma fırınında üretilen ısı, kısmen tarım ürünlerinin kurutulması için fosil yakıt ya da ağır yakıt tüketiminin yerini alabilir.

Bu alternatif, enerji geliştirme odağı haline gelmiştir. Bu resimde görüldüğü gibi bazı işletmeler bu sistemi geliştirmişlerdir. Kabuğun yakılması ile üretilen ısı, çeltiğin kurutulmasında kullanılmaktadır. Böylece hem ciddi bir maliyet düşüşü olur hem de çevre kirliliği de önlenir.

Pirinç işleme ve kurutma fabrikalarının yan ürünü olan pirinç kabuğu yakıldığında arta kalan kül, hem gübre olarak hem de çimento ve çelik endüstrilerinde kullanılabilir. Böylece bu malzemeleri ithal etme ihtiyacını azalır.

Pirinç kabuğunun, bir pirinç değirmeni için herhangi bir maliyeti bulunmamaktadır. Eğer pirinç fabrikası için atık veya çöp olduğu düşünülürse, bu pirinç değirmeni için büyük bir yük haline gelecektir. Pirinç kabuğu bir fırın yakıtı olarak kabul edilmemelidir.

TÜRKİYE’DE DURUM
Son yıllarda Türkiye’de TÜİK verilerine göre yaklaşık 920 bin ton çeltik üretilmektedir. Buna ilaveten çeltik ithal edilmektedir ancak bu rakamlar, yıllara göre değişmektedir. Türkiye’de işlenen çeltiğin 1 milyon ton olduğunu varsayarsak bundan yaklaşık olarak yüzde 20 kabuk çıkar. Bu da 200 bin ton demektir. Çeltik kabuğunun özgül ağırlığını 0.16 gram kabul edersek, bu kabuğun ne kadar büyük bir depolama alanı gerektirdiğini tahmin edebilirsiniz.

2.5 kg çeltik kabuğu = 1 litre dizel yakıt karşılığı termal enerji

Türkiye’de işlenen 1 milyon ton çeltikten üretilen kabuğun 200 bin ton olduğunu düşünürsek, bununla 600 bin ton çeltiği kurutabilirsiniz. Bu işlemin toplam maliyeti 1 TL/ton olursa 600 bin TL’ye Türkiye’nin çeltiğini kurutabilirsiniz. Bu çok büyük bir tasarruftur. Ayrıca 200 bin ton kabuktan 36 bin ton kül çıkacaktır. Bu da organik gübre olarak kullanılabilir.

Umarım Türkiye yakın gelecekte yurt genelinde bu teknolojiye kavuşur.

Bir önceki yazımız olan "Gelecek ve sağlıklı yaşam bakliyat ürünlerinde!" başlıklı makalemizi de okumanızı öneririz.

Kontrol edin

Sürdürülebilir tarımın temeli

Hüseyin Arslan Dünya Bakliyat Konfederasyonu Başkanı Değerli Değirmenci Dergisi okurları, Dünya nüfusunun hızla artması, küresel …