İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim Sistemleri: “OHSAS 18001:2007”

OHSAS standardı, yasal şartları ve İş Sağlığı ve Güvenliği (İSG) riskleri hakkındaki bilgileri dikkate alan bir politikanın ve hedeflerin geliştirilmesi için bir kuruluşa yardımcı olmak üzere İSG yönetim sisteminin şartlarını belirlemektedir. Her tipte ve büyüklükteki kuruluşa uygulanması amaçlanmıştır ve farklı coğrafi, kültürel ve sosyal şartları karşılamaktadır. Sistemin başarısı kuruluşun bütün seviyelerinden ve fonksiyonlarından, özellikle üst yönetimden taahhüt alınmasına bağlıdır.

Her türlü kuruluş, İş Sağlığı ve Güvenliği (İSG) politikaları ve hedefleri ile uyumlu olarak İSG risklerini kontrol etmek suretiyle sağlam İSG performansına sahip olmak ve bunu göstermek konusuyla gittikçe daha fazla ilgilenmektedir. Kuruluşlar bunu, gittikçe daha sıkı hale gelen yasal mevzuat, ekonomik politikaların gelişmesi ve iyi İSG uygulamalarını teşvik eden diğer tedbirler ve İSG konularıyla ilgilenen tarafların ifade ettiği artan endişeler karşısında yapmaktadır.

Birçok kuruluş İSG performanslarını değerlendirmek için İSG “gözden geçirmelerinden” ve “tetkiklerinden” geçmiştir. Ancak bu gözden geçirmeler ve tetkikler, kendi başlarına kuruluşun performansının yasal ve politika gereklerini halen karşıladığı ve gelecekte de karşılamaya devam edeceği konusunda kuruluşa güven vermek için yeterli değildir. Bunların etkili olabilmesi için kuruluşla entegre olmuş, yapılandırılmış bir yönetim sistemi içinde icra edilmeleri gerekir.

İSG yönetimini kapsayan standartların amacı, diğer yönetim gerekleri ile entegre edilebilen, etkili bir İSG yönetim sisteminin elemanlarını kuruluşlara sağlamak ve kuruluşlara, İSG ve ekonomi hedeflerine ulaşma konusunda yardımcı olmaktır. Diğer uluslararası standartlarda olduğu gibi bu standartlar da, tarife dışı ticaret engelleri oluşturmak veya bir kuruluşun yasal yükümlülüklerini arttırmak veya değiştirmek amacını taşımamaktadır.

Bu standart, yasal şartları ve İSG riskleri hakkındaki bilgileri dikkate alan bir politikanın ve hedeflerin geliştirilmesi için bir kuruluşa yardımcı olmak üzere İSG yönetim sisteminin şartlarını belirlemektedir. Her tipte ve büyüklükteki kuruluşa uygulanması amaçlanmıştır ve farklı coğrafi, kültürel ve sosyal şartları karşılamaktadır. Yaklaşımın esası Şekil 1’de gösterilmiştir. Sistemin başarısı kuruluşun bütün seviyelerinden ve fonksiyonlarından, özellikle üst yönetimden taahhüt alınmasına bağlıdır. Bu cins bir sistem bir kuruluşa İSG politikasını geliştirme, politika taahhütlerini gerçekleştirecek hedefleri ve prosesleri belirleme, gerektiğinde performansın iyileştirilmesi için tedbir alma ve sistemin bu standardın gereklerine uygunluğunu gösterme konularında sistematik bir imkân sağlamaktadır. Bu standardın genel amacı sosyo-ekonomik denge içinde iyi İSG uygulamalarını desteklemek ve teşvik etmektir. Gereklerin çoğunun aynı zamanda ele alınması mümkün olduğu gibi her hangi bir zamanda da incelenebileceği dikkate alınmalıdır.

Bu standardın ikinci baskısı, ilk baskının açıklanması üzerine odaklanmış olup ISO 9001, ISO 14001, ILOOSH ve diğer İSG yönetim sistemi standartlarının ve yayınlarının hükümlerini gereği gibi dikkate almaktadır. Böylece, kullanıcı topluluğun faydalanması için bu standartların birbiri ile uyumluluğunun arttırılması amaçlanmıştır.

Bir kuruluşun; İSG yönetim sistemine ilişkin şartları açıklayan ve kuruluşun İSG yönetim sisteminin belgelendirilmesi/tescil edilmesi ve/veya kendisi tarafından beyan edilmesi için kullanılabilecek olan bu standartla bir kuruluşa İSG yönetim sistemini kurması, uygulaması veya iyileştirmesi için genel amaçlı yardım sağlayan ve belgelendirilmesi mümkün olmayan bir kılavuz arasındaki önemli bir fark vardır. İSG yönetimi, stratejik ve rekabetçi etkiler dâhil olmak üzere bütün konuları kapsar. Bu İSG standardının başarılı uygulamasının gösterilmesi, kuruluş tarafından ilgili taraflara uygun bir İSG yönetim sisteminin çalışmakta olduğu güvencesini vermek amacıyla kullanılabilir.

İSG yönetim sistemi konularında daha geniş kapsamlı, daha genel rehberlik ihtiyacı olan kuruluşlar TS 18002’ye başvurmalıdır. Diğer standartlara yapılan atıflar sadece bilgi içindir.

Bu standart, “Planla – Uygula – Kontrol Et – Önlem Al (PUKÖ)” olarak bilinen bir metodoloji üzerine kurulmuştur. PUKÖ kısaca aşağıdaki gibi açıklanabilir:
• Planla: Kuruluşun İSG politikasına uygun olarak sonuçları elde edebilmesi için gerekli hedefleri ve prosesleri belirle.
• Uygula: Prosesleri uygula.
• Kontrol et: Prosesleri izle ve İSG politikasına, hedeflerine, yasal ve diğer şartlara göre ölç ve sonuçları bildir.
• Önlem al: İSG performansını sürekli olarak iyileştirmek için önlem al.

Birçok kuruluş, işletmelerini ve bunların arasındaki etkileşmeleri bir prosesler sistemi ile yönetir. Buna proses yaklaşımı adı verilebilir. ISO 9001, proses yaklaşımının kullanılmasını teşvik etmektedir. PUKÖ bütün proseslere uygulanabildiği için bu iki metodolojinin uyumlu olduğu düşünülmektedir. Bu standartta objektif olarak tetkik edilebilecek şartlar yer almaktadır.

Ancak bu standart, İSG performansı için İSG politikasında taahhüt edilenlerin ötesinde, yasal şartlara veya kuruluşun uymayı taahhüt ettiği diğer şartlara uygunluk, yaralanmaların ve hastalıkların önlenmesi ve sürekli iyileştirme için mutlak şartlar belirtmemektedir. Bundan dolayı, benzer faaliyetleri yapan ancak farklı İSG performansına sahip olan iki kuruluş, bu standartların şartlarını karşılayabilir.

Bu İSG standardı kalite, çevre, güvenlik veya mali yönetim gibi diğer yönetim sistemlerine has şartları kapsamaz, ancak bu standardın maddeleri diğer yönetim sistemlerinin maddeleri ile uyumlu hale getirilebilir veya birleştirilebilir. Bir kuruluşun bu İSG standardının şartlarına uygun bir İSG yönetim sistemi kurmak üzere mevcut yönetim sistemlerini uyarlaması mümkündür. Ancak, yönetim sisteminin çeşitli maddeleri, uygulanması istenilen amaca ve ilgili taraflara bağlı olarak farklılık gösterebilir.

İSG yönetim sisteminin detay seviyesi ve karmaşıklığı, dokümantasyon sınırları ve buna ayrılan kaynaklar çeşitli faktörlere bağlıdır. Bu faktörler arasında sistemin kapsamı, kuruluşun büyüklüğü, faaliyetlerinin, ürünlerinin ve hizmetlerinin cinsi ve kuruluşun kültürü sayılabilir. Bu durum özellikle küçük ve orta ölçekli kuruluşlarda belirgin olabilir.
İSG YÖNETİM SİSTEMİ ŞARTLARI
1. GENEL ŞARTLAR
Kuruluş, bu İSG standardının şartlarına uygun olarak bir İSG yönetim sistemini kurmalı, dokümante etmeli, sürdürmeli, sürekli olarak iyileştirmeli ve İSG yönetim sisteminin bu şartları nasıl karşılayacağını belirlemelidir.

Kuruluş, İSG yönetim sisteminin kapsamını tarif etmeli ve dokümante etmelidir.

2. İSG POLİTİKASI
Kuruluşun üst yönetimi, kuruluşun İSG politikasını belirlemeli ve onaylamalıdır. İSG yönetim sisteminin belirlenmiş kapsamında bu politika aşağıdaki hususları sağlamalıdır;
a) Kuruluşun İSG risklerinin yapısına ve büyüklüğüne uygun olmalı,
b) Yaralanmaların ve sağlık bozulmalarının önlenmesi, İSG yönetiminin ve İSG performansının sürekli iyileştirilmesi için bir taahhüt içermeli,
c) En azından yürürlükteki İSG mevzuatına ve üyesi olduğu kuruluşların şartlarına uyulacağı taahhüdünü içermeli,
d) İSG hedeflerinin belirlenmesi ve gözden geçirilmesi için bir çerçeve oluşturmalı,
e) Dokümante edilmeli, uygulanmalı ve sürdürülmeli,
f) Çalışanların kendi bireysel İSG sorumluluklarının farkında olmaları amacı ile kuruluşun kontrolü altında tüm çalışanlara duyurulmalı,
g) İlgili taraflar için ulaşılabilir olmalı,
h) Kuruluşun kendisine uygun ve ilgili olarak kalmasını sağlamak için periyodik olarak gözden geçirilmelidir.

3. PLANLAMA
3.1. Tehlike tanımlaması, risk değerlendirmesi ve kontrollerin belirlenmesi
Kuruluş sürekli olarak tehlikelerin tanımlanması, risklerin değerlendirilmesi ve gerekli kontrollerin belirlenmesi için prosedürler oluşturmalı ve sürdürmelidir.

Tehlikelerin belirlenmesi ve risklerin değerlendirilmesi prosedürleri aşağıdakileri dikkate almalıdır:
a) Rutin veya rutin olmayan faaliyetler,
b) İş yerine erişebilme imkânına sahip personelin faaliyetleri (taşeronlar ve ziyaretçiler dâhil),
c) İnsan davranışları, kabiliyetleri ve diğer insan faktörleri,
d) İş yerinin dışından kaynaklanan ve iş yerinde kuruluşun kontrolü altındaki insanların sağlığını ve güvenliğini olumsuz yönde etkileme kabiliyetine sahip olan belirlenmiş tehlikeler,
e) İşyerinin civarında kuruluşun kontrolü altındaki işle ilgili faaliyetlerden kaynaklanan tehlikeler (Bu gibi tehlikelerin çevre yönüyle değerlendirilmesi daha uygun olabilir.)
f) Kuruluş tarafından veya başkaları tarafından temin edilmiş olan iş yerindeki altyapı, teçhizat ve malzemeler,
g) Kuruluş, kuruluşun faaliyetleri veya malzemeleri üzerinde yapılan veya yapılması teklif edilen değişiklikler,
h) Geçici değişiklikler de dâhil İSG yönetim sisteminde yapılan değişiklikler ve bunların işletmelere, proseslere ve faaliyetlere olan etkileri,
i) Risk değerlendirmesi ve gerekli kontrollerin uygulanması ile ilgili uygulanabilir yasal yükümlülükler,
j) İş alanlarının, proseslerin, tesislerin, makina/teçhizatın, işletme prosedürlerinin ve iş organizasyonunun tasarımı ve bunların insan kabiliyetlerine uyarlanması.

Kuruluşun tehlike tanımlama ve risk değerlendirme metodolojisi;
• Düzenleyici değil proaktif olunmasını sağlamak üzere, kapsamına, yapısına ve zamanlamasına göre tarif edilmeli,
• Risklerin tanımlanmasını, önceliklerinin belirlenmesini ve dokümante edilmesini ve duruma uygun olarak kontrollerin uygulanmasını sağlamalıdır.

Değişikliğin yönetilmesi için değişiklikleri uygulamadan önce kuruluş kendisindeki, İSG yönetim sistemindeki veya faaliyetlerindeki değişikliklerle ilgili İSG tehlikelerini ve İSG risklerini belirlemelidir.

Kuruluş, kontrolleri belirlerken bu değerlendirme sonuçlarının dikkate alınmasını sağlamalıdır. Kontrolleri belirlerken veya mevcut kontroller üzerinde değişiklik yapmayı planlarken aşağıdaki hiyerarşiye uygun olarak risklerin azaltılması düşünülmelidir:
a) Ortadan kaldırma,
b) Yerine koyma,
c) Mühendislik kontrolleri,
d) İşaretler/uyarılar ve/veya diğer idari kontroller,
e) Kişisel koruyucu donanım.

Kuruluş, tehlikelerin tanımlamalı, riskleri değerlendirmeli, belirlenen kontrollerin sonuçlarını dokümante etmeli ve bunları güncel tutmalıdır.

Kuruluş, İSG yönetim sisteminin kurulmasında, uygulanmasında ve sürdürülmesinde İSG risklerinin ve belirlenen kontrollerin dikkate alınmasını sağlamalıdır.

3.2. Yasal ve diğer şartlar
Kuruluş, kendisine uygulanabilir olan yasal ve diğer İSG şartlarını belirlemek ve bunlara ulaşmak için bir prosedür oluşturmalı ve sürdürmelidir.

Kuruluş, İSG yönetim sisteminin kurulmasında, uygulanmasında ve sürdürülmesinde bu uygulanabilir yasal şartların ve kuruluşun taahhüt ettiği diğer şartların dikkate alınmasını sağlamalıdır. Kuruluş bu bilgileri güncel durumda tutmalıdır.

Kuruluş, kendi kontrolü altındaki çalışanlarına ve diğer ilgili taraflara yasal ve diğer şartlar hakkında ilgili bilgileri iletmelidir.

3.3. Hedefler ve programlar
Kuruluş, içerisindeki her bir ilgili fonksiyon ve seviyede dokümante edilmiş iş sağlığı ve güvenliği hedeflerini oluşturmalı, uygulamalı ve sürdürmelidir. Hedefler pratik olan durumlarda ölçülebilir büyüklüklerle ifade edilmeli ve İSG politikası ile tutarlı olmalıdır. Buna yaralanmaların ve sağlığın bozulmasının önlenmesi, uygulanabilir yasal şartlara ve kuruluşun taahhüt ettiği diğer şartlara uygunluk ve sürekli iyileştirme taahhüdü dâhil olmalıdır.

Kuruluş, hedeflerini oluştururken ve gözden geçirirken yasal şartları ve kuruluşun taahhüt ettiği diğer şartları, İSG risklerini dikkate almalıdır. Ayrıca kuruluş teknolojik seçeneklerini, finansal çalıştırma ve işletme şartlarını, ilgili tarafların görüşlerini de dikkate almalıdır.

Kuruluş, hedeflerine ulaşmak için bir programı veya programları oluşturmalı, uygulamalı ve sürdürmelidir. Bu programlar en azından aşağıdakileri içermelidir,
a) Kuruluşun ilgili fonksiyon ve seviyelerinde hedeflere ulaşılması için verilen sorumluluk ve yetki,
b) Amaçlara ulaşırken kullanılacak araçlar ve zaman çizelgesi.

Programlar düzenli ve planlı aralıklarla gözden geçirilmeli ve hedeflere ulaşılmasını sağlamak üzere gerektiğinde yeniden düzenlenmelidir.

4. UYGULAMA VE İŞLETME
4.1. Kaynaklar, görevler, sorumluluk, hesap verme ve yetki
İSG ve İSG yönetim sisteminin nihai sorumluluğunu üst yönetim üzerine almalıdır. Üst yönetim taahhüdünü aşağıdakileri uygulamak suretiyle göstermelidir:
a) İSG yönetim sisteminin kurulması, uygulanması, sürdürülmesi ve geliştirilmesi için gerekli kaynaklar sağlanmalı (Kaynaklara insan kaynakları ve ihtisaslaşmış beceriler, organizasyon alt yapısı, teknoloji ve mali kaynaklar dâhildir.),
b) Etkili İSG yönetimini kolaylaştırmak için görevler, sorumluluklar ve hesap verme durumları tayin edilmeli; görevler, sorumluluklar ve hesap verme durumlarıyla yetkiler dokümante edilmeli ve duyurulmalıdır.

Kuruluş, üst yönetiminden bir üyeyi, diğer sorumluluklarından ayrı olarak, İSG için özel sorumluluğa sahip olacak şekilde atamalıdır. Kuruluş yönetiminin atadığı bir kişi, aşağıdakileri gerçekleştirmek için tarif edilmiş görev ve yetkiye sahip olmalıdır:
a) İSG yönetim sistemi şartlarının bu standarda uygun olarak oluşturulmasını, uygulanmasını ve sürdürülmesini sağlamak,
b) İSG yönetim sisteminin iyileştirilmesi için bir temel oluşturacak ve gözden geçirilmek üzere üst yönetime sunulacak İSG yönetim sistemi performansı hakkındaki raporları sağlamak.

Üst yönetim temsilcisinin kimliği, kuruluşun kontrolü altında çalışan herkese bildirilmelidir. Yönetim sorumluluğuna sahip olan bütün kişiler, İSG performansının sürekli iyileştirilmesinde yönetimin taahhüdünü göstermelidir.

Kuruluş, iş yerindeki kişilerin, üzerinde kontrol sahibi olduğu İSG hususları için sorumluluk almalarını ve kuruluşun uygulanabilir İSG şartlarına uymalarını sağlamalıdır.

4.2. Eğitim, bilinç ve yeterlilik
Kuruluş, iş yerinde, kontrolü altında İSG’yi etkileyebilecek görevleri yapan personelin uygun eğitim, öğretim veya tecrübe itibariyle yeterli olmasını sağlamalı ve bununla ilgili kayıtları muhafaza etmelidir.

Kuruluş, İSG riskleri ve İSG yönetim sistemi ile ilgili eğitim ihtiyacını tespit etmelidir. Kuruluş eğitimleri vermeli veya bu ihtiyacın karşılanması için tedbir almalı, alınan eğitimin veya tedbirin etkinliğini değerlendirmeli ve bununla ilgili kayıtları muhafaza etmelidir.

Kuruluş, kontrolü altında çalışanların aşağıda belirtilenlerden haberdar olmasını sağlayan prosedürler oluşturmalı, uygulamalı ve bunları sürdürmelidir:
a) Mevcut veya potansiyel iş faaliyetlerinin, davranışlarının İSG üzerindeki sonuçları ve İSG’nin kişisel performansın geliştirilmesine faydaları,
b) Acil durumlara hazırlıklı olma ve bu durumlarda yapılması gerekenler de dâhil olmak üzere İSG politika ve prosedürlerine ve İSG yönetim sisteminin şartlarına uyumdaki görev ve sorumlulukları,
c) Belirtilmiş işletme prosedürlerinden sapmanın potansiyel sonuçları.

Eğitim prosedürleri aşağıdaki konulardaki farklı seviyeleri dikkate almalıdır,
• Sorumluluk, yetenek, yeterlilik ve bilgi düzeyi,
• Risk.

4.3. İletişim, katılım ve danışma
İletişim: Kuruluş, İSG tehlikeleri ve İSG yönetim sistemi ile ilgili olarak aşağıdakiler için prosedürler oluşturmalı, uygulamalı ve bunları sürdürmelidir:
a) Kuruluşun çeşitli seviyelerindeki ve fonksiyonlarındaki iç iletişim,
b) Yükleniciler ve iş yerine gelen diğer ziyaretçilerle iletişim,
c) Dışarıdaki ilgili taraflardan gelen ilgili iletişimin alınması, dokümante edilmesi ve cevaplandırılması.

Katılım ve danışma: Kuruluş, aşağıdakiler için prosedürler oluşturmalı, uygulamalı ve bunları sürdürmelidir,
a) Çalışanların aşağıdaki faaliyetlere katılması,
• Tehlike tanımlaması, risk değerlendirmesi ve kontrollerin belirlenmesine uygun katılım,
• Olay araştırmasına uygun katılım,
• İSG politikaları ve hedeflerinin geliştirilmesine ve gözden geçirilmesine uygun katılım.
• İSG’yi etkileyen değişiklikler için danışma,
• İSG konularında temsil.
Çalışanlar katılım düzenlemeleri hakkında ve İSG temsilcilerinin kimliği hakkında bilgilendirilmelidir.
b) İSG’yi etkileyen değişiklikler için yüklenicilerle danışma.
Kuruluş, ilgili İSG konularında, kuruluş dışındaki ilgili taraflarla, uygun olan hallerde danışılmasını sağlamalıdır.

4.4. Dokümantasyon
İSG yönetim sistemi dokümantasyonu aşağıdakileri içermelidir,
a) İSG politikası ve hedefleri,
b) İSG yönetim sisteminin kapsamının açıklaması,
c) Yönetim sisteminin ana elemanları ve bunların arasındaki etkileşimin açıklaması ve ilgili dokümanlara atıf,
d) Bu İSG standardının gerektirdiği dokümanlar, kayıtlar dâhil,
e) İSG risklerinin yönetilmesine ilişkin olarak proseslerin etkin biçimde planlanması, yürütülmesi ve kontrolü için kuruluş tarafından gerekli olduğu belirlenen dokümanlar, kayıtlar dâhil.

4.5. Doküman kontrolü
İSG yönetim sisteminin ve bu İSG standardının gerektirdiği dokümanlar kontrole tabi olmalıdır. Kuruluş, aşağıdakileri sağlamak amacıyla gerekli prosedürleri oluşturmalı, uygulamalı ve sürdürmelidir:
a) Dokümanların yayınlanmasından önce yeterliliklerinin onaylanması,
b) Dokümanların gözden geçirilmesi, gerekli olduğunda revize edilmesi ve yeniden onaylanması,
c) Dokümanların değişikliklerinin ve geçerli sürüm statülerinin belirlenmesi,
d) Uygulanabilir dokümanların geçerli sürümlerinin kullanım noktalarında hazır bulundurulmasının sağlanması,
e) Dokümanların okunabilir ve derhal tanınabilir durumda tutulmasının sağlanması,
f) İSG yönetim sisteminin planlanması ve işletilmesi için kuruluş tarafından gerekli olduğu değerlendirilen dış kaynaklı dokümanların belirlenmesi ve bunların dağıtımının kontrol edilmesi,
g) Geçersiz hale gelmiş dokümanların istenmeyen şekilde kullanılmalarının engellenmesi ve herhangi bir maksatla muhafaza edilmeleri söz konusu ise uygun şekilde işaretlenmesi.

4.6. İşletme kontrolü
Kuruluş, belirlenmiş tehlikelerle ilgili olan ve İSG risklerinin yönetilmesi için kontrol tedbirlerinin uygulanması gereken işlemleri ve faaliyetleri tespit etmelidir. Buna değişiklik yönetimi dâhil olmalıdır. Bu işlemler ve faaliyetler için kuruluş, aşağıdakileri uygulamalı ve sürdürmelidir:
a) Kuruluş ve kuruluşun faaliyetleri için uygulanabilir işletme kontrolleri (kuruluş bu işletme kontrollerini genel İSG yönetim sistemine entegre etmelidir),
b) Satın alınan mallar, teçhizat ve hizmetler ile ilgili kontroller,
c) Yükleniciler ve iş yerine gelen diğer ziyaretçiler ile ilgili kontroller,
d) Dokümante edilmiş prosedürlerin olmaması halinde İSG politika ve hedeflerinden sapmaların meydana gelmesi söz konusu olan durumları kapsayan dokümante edilmiş prosedürler,
e) Mevcut olmaması halinde İSG politika ve hedeflerinden sapmaların meydana gelmesi söz konusu olan durumlar için yapılmasının gerekliliği hükme bağlanmış işletme kriterleri.

4.7. Acil durum hazırlığı ve bu hallerde yapılması gerekenler
Kuruluş, aşağıdakiler için prosedürler oluşturmalı, uygulamalı ve bunları sürdürmelidir:
a) Potansiyel acil durum hallerinin tanımlanması,
b) Bu gibi acil durum hallerinde gereken işlemlerin yapılması.

Kuruluş, gerçek acil durumlarda gereken işlemleri yapmalı ve olumsuz İSG sonuçlarını önlemeli veya hafifletmelidir.

Kuruluş acil durumlarda yapılacak işlemleri planlarken ilgili tarafların (acil durum hizmetleri ve komşular gibi) ihtiyaçlarını dikkate almalıdır.

Kuruluş, özellikle olayların ve acil durumların ortaya çıkmasından sonra acil durum hazırlıklarını, bu durumlarda kullanılacak planları ve prosedürleri gözden geçirmelidir.

Kuruluş, pratik olan hallerde, ilgili tarafları içeren acil durumlarda yapılacak işlemleri periyodik olarak denemelidir.

Kuruluş acil durum hazırlığını ve yapılacak işlem prosedürlerini, özellikle periyodik denemeden sonra ve acil durum hallerinin meydana gelmesinden sonra, periyodik olarak gözden geçirmelidir.

5. KONTROL
5.1 Performans ölçümü ve izleme
Kuruluş, İSG performansını düzenli bir temelde izlemek ve ölçmek için prosedürler oluşturmalı, uygulamalı ve sürdürmelidir. Bu prosedürler aşağıdakilerin yapılmasını sağlamalıdır:
a) Kuruluşun ihtiyaçlarına uygun, hem nitel hem nicel tedbirleri sağlamalı,
b) Kuruluşun, İSG hedeflerine ulaşma derecesini izlemeli,
c) Kontrollerin etkinlik derecesini izlemeli (hem sağlık hem güvenlik için),
d) Performansın İSG yönetim programları, işletme kriterleri ve uygulanabilir yasal mevzuat şartlarına uygunluğunu izleyen proaktif tedbirleri sağlamalı,
e) Kazaları, hastalıkları, olayları (hasarsız olaylar dâhil) ve yetersiz İSG performansının diğer geçmiş delillerini izlemek için düzenleyici tedbirleri sağlamalı,
f) Müteakip düzeltici ve önleyici faaliyetlerin analizini kolaylaştırmak için yeterli izleme ve ölçme sonuçlarının ve verilerin kaydedilmesini sağlamalı.

Performans ölçmesi ve izlemesi için izleme donanımı gerekiyorsa, kuruluş bu tür ekipmanların bakım ve kalibrasyonu için prosedürler oluşturmalı, uygulamalı ve sürdürmelidir. Kalibrasyon ve bakım faaliyetlerinin kayıtları ve sonuçları muhafaza edilmelidir.

5.2 Uygunluğun değerlendirilmesi
• Uygunluk taahhüdü ile tutarlı olarak, kuruluş uygulanabilir yasal şartlara uygunluğun periyodik olarak değerlendirilmesi için prosedürler oluşturmalı, uygulamalı ve sürdürmelidir.

• Kuruluş, uymayı taahhüt ettiği diğer şartlara uygunluğu değerlendirmelidir. Kuruluş bu değerlendirmeyi yasal uygunluk değerlendirmesi ile birleştirmek veya ayrı prosedürler kullanmak isteyebilir.

Kuruluş periyodik değerlendirmelerin sonuçlarını muhafaza etmelidir (Periyodik değerlendirme sıklığı değişik diğer şartlar için farklı olabilir).

5.3 Kazalar, olaylar, uygunsuzluklar, düzeltici ve önleyici faaliyetler
Olayların araştırılması: Kuruluş, aşağıdakileri sağlamak üzere olayları kaydetmek, araştırmak ve analiz etmek için prosedürler oluşturmalı, uygulamalı ve sürdürmelidir:
a) Olayların meydana gelmesine sebep olabilen veya katkıda bulunabilen İSG eksikliklerini ve diğer faktörleri belirlemek,
b) Düzeltici faaliyet ihtiyacını belirlemek,
c) Önleyici faaliyet fırsatlarını tespit etmek,
d) Sürekli iyileştirme fırsatlarını tespit etmek,
e) Bu gibi araştırmaların sonuçlarını yayınlamak.

Araştırmalar zamanında yapılmalıdır. Düzeltici faaliyet ihtiyacı veya önleyici faaliyet fırsatları ele alınmalıdır. Olay araştırmalarının sonuçları dokümante edilmeli ve muhafaza edilmelidir.

Uygunsuzluk, düzeltici faaliyet ve önleyici faaliyet: Kuruluş, gerçek ve potansiyel uygunsuzlukların ele alınması, düzeltici ve önleyici faaliyetlerin yapılması için prosedürler oluşturmalı, uygulamalı ve sürdürmelidir. Bu prosedürler aşağıdakiler için gerekli şartları belirlemelidir:
a) Uygunsuzlukların belirlenmesi ve bunların İSG üzerindeki etkilerini azaltmak için tedbir alınması,
b) Uygunsuzlukların araştırılması ve bunların tekrarlanmasının önlenmesi için tedbir alınması,
c) Uygunsuzlukların önlenmesi için alınan tedbirlerin değerlendirilmesi ve bunların meydana gelmesinin önlenmesi için uygun tedbirlerin uygulanması,
d) Düzeltici ve önleyici faaliyetlerin sonuçlarının kaydedilmesi ve iletilmesi,
e) Yapılan düzeltici ve önleyici faaliyetlerin etkinliğinin gözden geçirilmesi.

Düzeltici faaliyetin veya önleyici faaliyetin yeni veya değişmiş tehlikeleri ortaya çıkarması veya yeni veya değişik kontrollere olan ihtiyacı göstermesi halinde, bu prosedürler, önerilen bütün düzeltici ve önleyici faaliyetlerin uygulanmadan önce risk değerlendirmesi prosesine göre gözden geçirilmesini gerektirmelidir. Potansiyel ve gerçek uygunsuzlukların sebeplerini ortadan kaldırmak için alınan herhangi bir düzeltici ve önleyici tedbir, problemlerin büyüklüğü ve karşılaşılan İSG riskleri ile orantılı olmalıdır. Kuruluş, düzeltici ve önleyici faaliyetlerden kaynaklanan gerekli değişikliklerin İSG yönetim sistemi dokümantasyonuna uygulanmasını sağlamalıdır.

5.4 Kayıtların kontrolü
Kuruluş, İSG yönetim sisteminin ve bu İSG standardının şartlarına uygunluğun ve elde edilen sonuçların gösterilmesi için prosedürler oluşturmalı, uygulamalı ve sürdürmelidir.

Kuruluş kayıtların tanımlanması, muhafaza edilmesi, korunması, geri alınması, tutulması ve elden çıkarılması için prosedürler oluşturmalı, uygulamalı ve sürdürmelidir. İSG kayıtları okunaklı, ayırt edilebilir ve izlenebilir olarak kalmalıdır.

5.5 İç tetkik
Kuruluş, aşağıdakileri sağlamak üzere iş sağlığı ve güvenliği yönetim sistemi tetkiklerinin periyodik olarak planlanan aralıklarla yapılmasını sağlamalıdır:
a) İSG yönetim sisteminin aşağıdakileri sağlayıp sağlamadığının tayin edilmesi,
1. Bu standardın şartları dâhil, İSG yönetim sistemi için planlanmış düzenlemelere uygunluğu,
2. Düzenli bir şekilde uygulanma ve sürdürülme durumu,
3. Kuruluşun politika ve hedeflerini karşılamasındaki etkinliği.
b) Yönetime, tetkiklerin sonuçları hakkında bilgi sağlanması.

Tetkik programı kuruluşun faaliyetlerinin risk değerlendirmesine ve geçmiş tetkiklerin sonuçlarına dayalı olarak planlanmalı, oluşturulmalı, uygulanmalı ve sürdürülmelidir. Tetkik prosedürleri aşağıdakileri ele alacak şekilde oluşturulmalı, uygulanmalı ve sürdürülmelidir:
a) Tetkiklerin planlanması ve uygulanması, sonuçların bildirilmesi ve ilgili kayıtların tutulması ile ilgili sorumluluklar, yeterlilikler ve şartlar,
b) Tetkik kriterlerinin, kapsamının, sıklığının ve metotlarının belirlenmesi. Tetkikçilerin seçimi ve tetkiklerin yürütülmesi tetkik prosesinin objektifliğini ve tarafsızlığını sağlamalıdır.

6. YÖNETİMİN GÖZDEN GEÇİRMESİ
Kuruluşun üst yönetimi, İSG yönetim sisteminin sürekli uygunluğunu, yeterliliğini ve etkinliğini sağlamak için kendi belirlediği aralıklarla İSG yönetim sistemini gözden geçirmelidir.

Yönetimin gözden geçirmesi, İSG yönetim sistemi tetkik sonuçlarının, değişen durumların ve sürekli iyileştirme taahhüdünün ışığında, İSG yönetim sisteminin politikası, İSG hedefleri ve diğer elemanlarında değişikliklere olan muhtemel ihtiyaca değinmelidir. Yönetimin gözden geçirmesine ilişkin kayıtlar muhafaza edilmelidir.

Yönetimin gözden geçirmesinin girdileri aşağıdakileri içermelidir:
a) İç tetkiklerin ve uygulanabilen yasal şartlara ve kuruluşun uymayı taahhüt ettiği diğer şartlara uygunluğun değerlendirilmesinin sonuçları,
b) Katılım ve danışma sonuçları,
c) Kuruluş dışındaki ilgili taraflarla yapılan iletişim, şikayetler dâhil,
d) Kuruluşun İSG performansı,
e) Hedeflere ulaşılma derecesi,
f) Olay araştırmalarının, düzeltici ve önleyici faaliyetlerin durumu,
g) Önceki yönetim gözden geçirmelerinin takip işlemleri,
h) İSG ile ilgili olarak değişen şartlar, İSG ile ilgili yasal ve diğer şartlar dâhil,
i) İyileştirme tavsiyeleri.

Yönetimin gözden geçirmesinin çıktıları kuruluşun sürekli iyileştirme taahhüdüne uygun olmalı ve aşağıdakilere ilişkin kararları ve işlemleri kapsamalıdır:
a) İSG performansı,
b) İSG politikası ve hedefleri,
c) Kaynaklar,
d) İSG yönetim sisteminin diğer elemanları.

Yönetimin gözden geçirmesinin çıktıları, iletişim ve danışma için hazır hale getirilmelidir.

Bir önceki yazımız olan Nem, Isı Kontrol ve Fumigasyon Yöntemleri başlıklı makalemizi de okumanızı öneririz.

Kontrol edin

Tesis Yönetimi ve Pazarlama

Her üretim alanında olduğu gibi değirmencilikte de verim ve karlılık, başarılı bir yönetimle mümkündür. Bir …