Dünya Buğday ve Un Pazarı

Uluslararası Tahıl Konseyi IGC, dünya tahıl pazarıyla ilgili en son raporunu 29 Eylül’de yayınladı. IGC’nin raporuna göre dünyadaki üretimi, artışını sürdürüyor. Rapora göre; 2013/14 sezonunda 717 milyon ton olan ve 2014/15 sezonunda 730 milyon tona ulaşan dünya üretimi, 2015/16 sezonunda yaklaşık 6 milyon tonluk artışla 736 milyon tona çıktı. Bu artışın, içerisinde bulunduğumuz 2016/17 sezonunda da devam edeceğini açıklayan IGC, sezon bitiminde üretimin yaklaşık 747 milyon tona ulaşacağını öngörüyor.

research

Beslenme ve gıda güvenliği açısından her geçen gün daha da önemli bir ürün haline gelen buğday, 220 milyon hektarı aşan ekim alanıyla dünyada üretimi en fazla olan tahıl çeşididir. Buğdayın bu kadar yaygın olmasının en önemli nedeni ise birçok bölgede yetiştirilebiliyor olması ve en temel besin maddemiz olan ekmeğin en önemli hammaddesidir. Bu yüzden dünyadaki ülkelerin büyük bir kısmı, buğdayı stratejik bir ürün olarak kabul etmekte, bu yönde politikalar uygulamaktadır.

Bugün , Hindistan, Amerika, Rusya, Avustralya, Kanada, Ukrayna, Türkiye ve Kazakistan gibi ülkeler, buğday üretiminde dünyada ilk sıralarda yer almaktadır. Bu ülkelerden ve Hindistan, ürettikleri buğdayı genellikle kendi iç piyasasında değerlendirirken Türkiye ve Kazakistan, işlenmiş ürüne, yani una dönüştürerek ihracat gerçekleştirmekte ve dünya ticaretinde birbirleriyle yarışmaktadır. Amerika, Rusya, Avustralya, Kanada ve Ukrayna ise doğrudan buğday ihracatı noktasında yarış içerisindedir.

DÜNYA BUĞDAY ÜRETİMİ VE BAŞLICA ÜRETİCİ ÜLKELER
Uluslararası Tahıl Konseyi IGC, dünya tahıl pazarıyla ilgili en son raporunu 29 Eylül’de yayınladı. IGC’nin raporuna göre dünyadaki buğday üretimi, artışını sürdürüyor. Rapora göre; 2013/14 sezonunda 717 milyon ton olan ve 2014/15 sezonunda 730 milyon tona ulaşan dünya buğday üretimi, 2015/16 sezonunda yaklaşık 6 milyon tonluk artışla 736 milyon tona çıktı. Bu artışın, içerisinde bulunduğumuz 2016/17 sezonunda da devam edeceğini açıklayan IGC, sezon bitiminde üretimin yaklaşık 747 milyon tona ulaşacağını öngörüyor.

ABD Bakanlığı Dış Servisi’nin ( FAS) Ekim ayı raporunda yer alan veriler de IGC verileriyle hemen hemen aynı seviyelerde. verilerine göre; 2014/15 sezonunda 728 milyon ton olan buğday üretimi, 2015/16 sezonunda yükselerek 735 milyon tona ulaştı. 2016/17 sezonu için ’nın öngördüğü miktar ise 744 milyon ton.

USDA verilerine göre, 2015/16 sezonunda dünya buğday üretiminde ilk sırayı 160 milyon tonla Avrupa Birliği ülkeleri alıyor. Avrupa Birliği ülkelerinin buğday üretiminin 2016/17 sezonunda bir miktar gerileyeceği ve 143 milyon ton seviyelerinde gerçekleşeceği öngörülüyor. Tek ülke bazında en büyük üretici ise her zamanki gibi Çin. 2015/16 sezonunda 130 milyon tonluk buğday üretimi gerçekleştiren Çin’in, 2016/17 sezonunda 128 milyon ton gerçekleştireceği öngörülüyor.

Çin’i 2015/16 sezonunda 86,5 milyon tonla Hindistan takip etmektedir. AB ve Çin’in aksine 2016/17 sezonunda Hindistan’da buğday üretim miktarının artması (90 milyon ton) bekleniyor. Hindistan’ın ardından 4. sırada yer alan Rusya’da ise 2015/16 sezonunda 61 milyon ton buğday üretimi gerçekleştirilirken, 2016/17 sezonunda 72 milyon tonluk buğday üretimine ulaşacağı öngörülüyor. Bu ülkeleri 56 milyon tonla ABD, 27’şer milyon tonla Kanada ve Ukrayna, 25 milyon tonla Pakistan ve 24 milyon tonla Avustralya takip ediyor. Türkiye ise 19,5 milyon tonluk üretimiyle dünya buğday üretiminde 10. sırada yer alıyor.

DÜNYA BUĞDAY TÜKETİMİ VE BAŞLICA TÜKETİCİ ÜLKELER
Buğday üretimine paralel olarak dünyada tüketim de haliyle artmaya devam ediyor. IGC verilerine göre son üç sezondaki artış yaklaşık 22 milyon ton. Yani 2013/14 sezonunda 699 milyon ton olan dünya buğday tüketimi, 2014/15 sezonunda 716 milyon tona, 2015/16 sezonunda ise 721 milyon tona ulaştı. IGC’nin öngörüsü bu miktarın 2016/17 sezonu bitiminde 734 milyon tona ulaşacağı yönünde.

USDA’nın buğday tüketimine dair verilerine bakıldığında, içerisinde bulunduğumuz 2016/17 sezonu hariç, son iki sezondaki miktarın IGC verilerinden 10 milyon ton daha düşük olduğu görülüyor. USDA’ya göre 2013/14 sezonunda 697 milyon ton olan tüketim, 2014/15 sezonunda 706 milyon tona, 2015/16 sezonunda ise 711 milyon tona ulaştı. USDA’nın 2016/17 öngörüsü ise 735 milyon tonla IGC’nin öngörüsüyle örtüşüyor.

USDA verilerine göre; üretimde olduğu gibi dünya buğday tüketiminde de en büyük pay Avrupa Birliği ülkelerine ait. AB ülkelerinin 2016/17 sezonunda da yaklaşık 129 milyon ton tüketimle yine ilk sırada yer alması bekleniyor. Ancak tek ülke bazında Çin, 112 milyon tonla tüketimde ilk sırada yer alıyor. Aynı sezonda Çin’i 88,6 milyon tonla Hindistan, 37 milyon tonla Rusya, 32 milyon tonla ABD, 24,5 milyon tonla Pakistan, 19,2 milyon tonla Mısır ve 18 milyon tonla İran takip ediyor. Türkiye de 18 milyon ton buğday tüketimiyle İran’la birlikte 9. sırada yer alıyor.

DÜNYA BUĞDAY TİCARETİ
IGC raporuna göre 2013/14 sezonunda 157, 2014/15 sezonunda 153 milyon ton olan dünya buğday ticareti, 2015/16 sezonunda 165 milyon ton olarak gerçekleşti. Ancak üretim ve tüketimdeki artış beklentisinin aksine, 2016/17 sezonunda ticarette bir artış beklenmiyor. Hatta IGC’ye göre dünya buğday ticaretinde 1 milyon tonluk bir düşüş (165) yaşanacak.

USDA verileri ise 2014/2015 sezonunda 161,5 milyon ton olan dünya buğday ticaretinin, 2015/16 sezonunda 172 milyon tona ulaştığını, 2016/17 sezonunda da 173,5 milyon tona ulaşacağını gösteriyor. İçerisinde bulunduğumuz sezon için 1 milyon tonluk artış öngören USDA’nın verileri, IGC verilerinden hemen hemen 6-7 milyon daha fazla. USDA verilerinin daha yüksek olma nedeni ise un ticaretinin de bu verilerde yer almasıdır.

USDA verilerine göre; 2015/16 sezonunda 172 milyon ton olan dünya buğday ve un ihracatının 34,6 milyon tonunu Avrupa Birliği ülkeleri tek başına gerçekleştirdi. AB ülkelerini 25,5 milyon tonla Rusya takip ediyor. Kanada ise 22 milyon tonluk ihracat miktarıyla Rusya’nın hemen ardından geliyor. Aynı sezon Kanada’yı 21,8 milyon tonla ABD, 17,4 milyon tonla Ukrayna, 15,7 milyon tonla Avustralya, 8,8 milyon tonla Arjantin, 7,6 milyon tonla Kazakistan ve 5,6 milyon tonla Türkiye takip ediyor. Ancak Kazakistan ve Türkiye, buğdaydan ziyade un ihracatlarıyla bu listede yer alırken, diğer ülkeler daha çok doğrudan buğday ihracatlarıyla öne çıkmaktadır.

USDA’nın 2016/17 sezonuna dair öngörüsüne bakıldığında; AB, Kanada ve Ukrayna’nın buğday ihracat miktarlarının düşeceği, Rusya, ABD ve Avustralya’nın ihracatının ise artacağı öngörülüyor. Rapora göre; bu ülkeler arasında ihracattaki en büyük düşüş yaklaşık 9,6 milyon tonla AB ülkelerinde; en büyük artış ise yaklaşık 4,5 milyon tonla Rusya’da yaşanacak.

Dünya buğday ithalatında ise Mısır uzun yıllardır ilk sırada yer almaya devam ediyor. USDA verilerine göre; 2012/13 ve 2014/15 sezonları arasında 8 ile 11,5 milyon ton arasında buğday ithalatı gerçekleştiren Mısır, 2015/16 sezonunda ithalat miktarını 11,9 milyon tona çıkardı. Mısır’dan sonra 2. sırada yer alan Endonezya, 2014/15 sezonunda 7,4 milyon ton ithalat gerçekleştirirken, 2015/16 sezonunda ise 2,5 milyon tonluk artışla 10,1 milyon ton ithalat miktarına ulaştı. Dünya buğday ithalatında Endonezya’yı 8,1 milyon tonluk ithalatla Cezayir; 6,9 milyon tonluk ithalatla AB ülkeleri; 5,9 milyon tonluk ithalatla Brezilya ve 5,7 milyon tonla Japonya takip ediyor. 2016/17 sezonunda Endonezya’nın buğday ithalatının yaklaşık 1,5 milyon ton gerileyeceği ancak diğer ülkelerin, 2015/16 sezonuyla hemen hemen aynı seviyelerde ithalat gerçekleştireceği tahmin ediliyor.

TÜRKİYE’DE BUĞDAY ÜRETİMİ
Buğday Türkiye’nin neredeyse her bölgesinde üretilebilmektedir; öyle ki tarla ürünleri içinde ekiliş alanı ve üretim açısından ilk sıradadır. Buğday, Türkiye’nin tüm bölgelerinde yetiştirilmekle birlikte özellikle Konya, Eskişehir, Ankara ve Kırşehir başta olmak üzere Orta Anadolu Bölgesi ile Şanlıurfa, Diyarbakır ve Mardin başta olmak üzere Güneydoğu Anadolu Bölgesi, buğday yetiştiriciliği konusunda öne çıkan iki bölgedir.

Türkiye’de buğdayın ekim alanı, üretimi ve verimi, özellikle iklimsel değişimler nedeniyle yıllar itibariyle dalgalanma göstermeye devam ediyor. 2005 ve 2015 yılları arasında en yüksek üretime ve verime 2015 yılında; aynı yıllar arasında en yüksek ekim alanına ise 2005 ulaşıldı.Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre; buğdayın ekim alanı 2005 yılında son 10 yılın en yüksek seviyesi olan 92,5 milyon dekara ulaşırken, üretim de aynı dönemde 21,5 milyon ton civarında gerçekleşmiştir. Ancak sonraki yıllarda ekim alanlarında ciddi bir daralma yaşanmış ve 2013 yılında bu alan 77 milyon dekara kadar gerilemiştir. 2014 yılında yeniden bir miktar artan ve 79 milyon dekar ulaşan Türkiye’nin buğday ekim alanı, 2015 yılında 78 milyon dekar civarında kalmıştır.

Ekim alanlarındaki daralmaya karşın , istikrarlı bir grafik sergilemese de, genel itibariyle artış eğilimini sürdürmektedir. Bu sayede ekim alanındaki daralmaya rağmen üretim 20 milyon ton civarlarında kalmaya devam etmiştir. Tüik verilerine bakıldığında, üretimin son 10 yılda 17 ile 23 milyon ton arasında değiştiği görülmektedir. 2012 yılında 20 milyon ton civarına olan üretim, 2013 yılında 22 milyon tona ulaşmış, 2014 yılında ise kuraklık nedeniyle 19 milyon tona gerilemiştir. 2015 yılında ise üretimdeki artış devam etmiş ve 22,6 milyon tona ulaşmıştır.

TÜRKİYE’DE BUĞDAY VE UN TİCARETİ
Türkiye, dünya buğday ticaretinde, ithalatçı konumdadır ancak Türkiye’nin buğday ithalatı, buğday yetersizliğinden ziyade, mamul madde ihracatçılarının kaliteli buğday ihtiyacından kaynaklanmaktadır. Bu ithalat miktarı da bin tonlarla ifade edilecek miktarlardır. Mamul madde, diğer bir deyişle un ve ticaretinde ise Türkiye, dünyanın en önemli ihracatçısıdır. Tüik verilerine göre, 2011 ve 2012 yıllarında 1,9 milyon ton civarında un ihraç eden Türkiye, 2013 yılında bu miktarı 2,1 milyon tona çıkarmıştır. Bu miktardaki ihracatın değer olarak karşılığı ise 946 milyon dolardır. 2014 yılında 2,2 milyon tonluk un ihracatına karşılık 931 milyon dolar gelir elde eden Türkiye, 2015 yılında miktar bazında 2,7 milyon tona, değer bazında ise 978 milyon dolar değerinde un ihracatına ulaşmıştır.

Kontrol edin

IGC: Mısır hariç tüm tahılların hasadında düşüş yaşanacak

Uluslararası Hububat Konseyi’nin raporuna göre mısır haricinde hemen hemen tüm tahılların üretiminde yaşanması beklenen daralma …