Dolardaki değer artışı emtiaların değerini düşürüyor

Yeni sezona yönelik üretim tahminleri ile beraber başlayan satışlar halen devam ediyor. Üretim ve stokların bu kadar yükseldiği bir ortamda tepki hareketleri de sınırlı kalıyor. Bununla beraber küresel ekonomideki gelişmelere paralel, doların değer kazanmaya başlaması da emtiaların genelinde fiyat bakısına yol açıyor. Hem dolardaki değer artışı hem de üretim miktarındaki artış tahminleri, buğday fiyatının 400-425 cent/bushel seviyesinin altına inme ihtimaline bile neden olabilir.

Buğday piyasasında aşağı yönlü eğilim devam ediyor. Eylül ayında destek seviyelerinin kırılmasıyla yine sert satışlar yaşandı. Üretim tahminlerindeki artış, düşüşte etkili oluyor. Oysa Ağustos ayında daha çok tepki alımlarının görüldüğü yatay bir piyasa vardı. Üretim tahminlerinin artmasıyla beraber satışların da arttığı görüldü. Eylül ayı başında, Ağustos ayının devamı olarak tepki alımları ve buğday fiyatında destek oluşturma çabaları vardı. Ancak, özellikle 545 cent/bushel seviyesinin aşağı yönlü geçilmesiyle satışlar hızlandı. Oysa bu seviye, kısa vadeli önemli bir destek haline gelmişti. Fakat buğday piyasasında şimdilik desteklerin çok önemli olmadığı görülüyor. Özellikle doların yeniden değer kazanmaya başlaması, tüm emtialar üzerindeki satış baskısını artırıyor. Doların rezerv para olması nedeniyle, birçok emtianın fiyatı dolar bazında hesaplanmaktadır. Bu nedenle doların değerinde meydana gelen değişimler, doğal olarak emtia fiyatlarını etkileyen bir unsur. Eylül ayı boyunca bunun etkisini gördük. Kısaca Eylül ayı boyunca hem artan üretim tahminleri hem de doların değer kazanması, buğday piyasasındaki düşüşte etkili oldu.

TÜRKİYE’DE BUĞDAY FİYATLARI GERİLEYEBİLİR
Türkiye’de ise dünyadaki genel piyasanın aksine bir durum var. Fiyatlar yatay seyrini sürdürüyor. Özellikle kuraklık nedeniyle yaşanan üretim kaybı, buğday fiyatının güçlü kalmasına neden oluyor. Toprak Mahsulleri Ofisi’nin (TMO) henüz piyasaya yüksek miktarda buğday vermemiş olması da, fiyatların yüksek kalmasında diğer bir etken. Fiyatın dalgalı bir seyir izlemesinde bölgesel üretim farklılıkları etkili oluyor. Trakya Bölgesi’nde üretim yüksek kalırken, İç Anadolu ve Doğu bölgelerinde kuraklığın etkileri hissediliyor. Üretimde kuraklık nedeniyle uğranılan kaybın yüzde 20’nin üzerinde olabileceği belirtilmektedir. Üretimdeki bu kayıp nedeniyle buğday ithalatı bu sene 5 milyon tonu aşabilir. Yurtdışında fiyatların hızla gerilemesi, er ya da geç Türkiye’deki fiyatları da etkileyecektir. O nedenle yatırımcıların yükseliş beklentilerinde temkinli olmasında fayda var. TMO’nun piyasa buğday satışını hızlandırması durumunda, Türkiye’deki fiyatların da gerilediğini görebiliriz.

DÜNYA FİYATLARI DESTEK SEVİYESİNİN ALTINDA
ABD Tarım Bakanlığı’nın (USDA) yayınladığı tahmin raporuna göre buğday üretim miktarı önceki aya göre 3,86 milyon ton artış gösterdi. Böylece üretim rakamı 719,95 milyon tona ulaştı. 2012 yılına göre artış ise 61,79 milyon ton oldu. Bu rakam, ABD’nin bir yıllık üretiminden bile fazla. Bu miktardaki bir artışın, buğday fiyatında satış baskısına yol açması normal karşılanmalıdır. Yeni sezona yönelik ilk rapor açıklandığından beri tahminlerde her ay artış olduğunu görüyoruz. Bu eğilimin devam etmesi nedeniyle zaten buğday destek seviyelerinin de altına geldi.

Üretimdeki artışla beraber dönem sonu stoklarında da artış bekleniyor. Dönem sonu stokları 3,42 milyon ton artışla, 196,38 milyon tona yükselecek. Yani dünya buğday üretiminin yaklaşık yüzde 27’si stoklara gitmiş olacak. Stoklarda artış olması, üretimin, tüketim karşısında daha fazla arttığını gösteriyor. Böyle bir durumda zaten yukarı yönlü bir hareket görülmesi çok olası değildi. Fakat hem üretim hem de stok tarafındaki bu artış, buğday piyasası üzerindeki endişeleri de artırıyor. Bu endişe fiyatlara da yansımış durumda. Buğday üretim tahminlerindeki artışa Avrupa ve Ukrayna sebep oldu. Avrupa Bölgesi’nde buğday üretimi 3,1 milyon ton artış gösterirken, Ukrayna’da üretimin önceki tahminlere göre 2 milyon artması bekleniyor. Diğer ülkelerde ise piyasaları etkileyecek bir değişim gerçekleşmedi.

Talep tarafında ise öncülüğü yine Kuzey Afrika elinde bulunduruyor. Kuzey Afrika’nın ithalat beklentisi artarak 23,95 milyon tona yükseltildi. Bunun yanı sıra Pakistan kaynaklı talepte de artış var. Fakat talep tarafında görülen artış halen sınırlı kalıyor. İhracat tarafında ise Kanada’yı, Avrupa ülkelerini ve Ukrayna’yı görüyoruz. Bu ülkelerde artan üretimin, ihracatı tetiklediği anlaşılıyor. Ama tüketim tarafında her zamanki gibi Çin tek başına liderliği elinde bulunduruyor. Çin’in buğday tüketiminin 124 milyon tona ulaşacağı tahmin edilmektedir. Yani Çin, dünya buğday üretiminin yüzde 17’sini tek başına tüketiyor. Bu nedenle Çin’in ekonomisindeki yavaşlamanın, küresel buğday talebine olumsuz etkisi olacağı tahmin ediliyor. Son olarak Rusya’daki yüksek üretime paralel, Türkiye’nin bu ülkeden buğday ithalatında artış görülmesi beklenmektedir.

ÜRETİM VE STOKLAR ARTIYOR
Uluslararası Hububat Konseyi (IGC), dünya buğday üretim tahminini önceki aya göre 4 milyon ton yükseltti. Böylece küresel buğday üretimi, 717 milyon tona ulaşacak. Böylece USDA ile IGC’nin üretim tahminleri birbirine oldukça yaklaşmış oldu. Daha önce bu iki kurumun tahminlerinde farklılıklar yüksekti. Üretimdeki artış tahminlerine rağmen, dönem sonu stokların 195 milyon ton ile aynı seviyede kalması bekleniyor. Böylece uzun zaman sonra USDA ve IGC’nin hem üretim hem de dönem sonu tahminleri birbirine paralel olmuş oldu. ICG’nin tahminlerinde dikkat çeken nokta tüketimde görülen 4 milyon tonluk artış. Böylece toplam tüketim 959 milyon tona ulaşacak. IGC raporuna göre dünya üretiminin artmasında Avrupa, Çin ve Rusya’daki üretim artışı etkili oluyor. Kuzey Amerika, Avustralya ve Yakın Doğu Asya’da ise üretim düşüşü var. Dönem sonu stokları ise son 5 yılın en yüksek seviyesine ulaştı. Bu artışta Avrupa, ABD ve Karadeniz Bölgesi’ndeki stok artışları etkili oluyor. Üretimdeki artış, stoklarda da artışa yol açıyor.

Sonuç olarak, hububat piyasalarında küresel tahmin gerçekleştiren iki kuruluşun tahmin ortalamaları göz önüne alındığında, dünya buğday üretiminin ortalama 718,48 milyon ton olması bekleniyor. Bu rakam önceki aya göre 3,93 milyon ton artışa işaret ediyor. Ortalamalarda görülen bu artış, üretimdeki yukarı yönlü seyrin halen yüksek olduğunu gösteriyor. Yeni sezona yönelik ilk tahmin raporu açıklandığından beri zaten aynı eğilimi görüyoruz. Üretim tahminlerindeki bu artış sonrası vadeli işlemlerdeki satış baskısının artması da normal karşılanmalıdır.

BUĞDAYDA DEĞER KAYBI YÜZDE 30’UN ÜZERİNDE
Şikago Ticaret Borsası’nda Aralık vadeli buğday fiyatı, Mayıs ayından bu yana yüzde 30’un üzerinde değer kaybetti. Yeni sezona yönelik üretim tahminleri ile beraber başlayan satışlar halen devam ediyor. Üretim ve stokların bu kadar yükseldiği bir ortamda tepki hareketleri de sınırlı kalıyor. Bununla beraber küresel ekonomideki gelişmelere paralel, doların değer kazanmaya başlaması da emtiaların genelinde fiyat bakısına yol açıyor. Bu nedenle satış baskısının Eylül ayı boyunca devam ettiğini gördük. Bu satış baskısının Kasım ayı boyunca da devam etmesi beklenebilir. Özellikle destek seviyelerinin aşağı yönlü geçilmiş olması, yukarı yönlü ciddi tepki ihtimalini de azaltmaktadır. Hem dolardaki değer artışı hem de üretim miktarındaki artış tahminleri, buğday fiyatının 400-425 cent/bushel seviyesinin altına inme ihtimaline bile neden olabilir. Böyle bir ihtimal, yatırımcılar için oldukça riskli bir piyasaya işaret etmektedir. Orta ve uzun vadede 500 cent/bushel seviyesi üzerinde kalıcı bir buğday piyasası beklemiyorum. 2006 yılından bu yana değerlenmiş buğday piyasasının, artık yavaş yavaş eski fiyat dinamiklerine döneceği tahmin edilmektedir. Yeni tahmin raporlarının olumlu gelmesi, alımların artmasına yol açabilir. Fakat uzun vadede bu üretim miktarları devam ettikçe, yukarıda belirttiğim sebeplerden dolayı fiyatların gerilemesi yüksek olasılık görünüyor. Uzun vadeli trendin destek noktası 400-425 cent/bushel seviyesinde bulunuyor. Eğer üretim ve tüketim beklentileri bu şekilde kalmaya devam ederse, 400-425 cent/bushel seviyelerine doğru bir hareket bile görülebilir.

Bir önceki yazımız olan Üretimdeki artış beklentisi satış baskısını arttırıyor başlıklı makalemizi de okumanızı öneririz.

Kontrol edin

Buğday fiyatı için düşüş trendi devam ediyor

“Şikago Ticaret Borsası’nda Eylül vadeli buğday fiyatı için düşüş trendi halen devam ediyor. Temmuz ayında …