Buğdayda yeni referans noktası 500 cent/bushel

“Şikago Ticaret Borsası’nda Aralık vadeli buğday fiyatı, yeniden 500 cent/bushel üzerine çıkmayı başardı. Referans noktası olarak 500 çent/bushel seviyesi öne çıkıyor. Bu seviyenin üstünde kalınsa da alımlar çok güçlü olmayabilir. Daha çok yatay bir piyasa olacağı tahmin edilmektedir. Özellikle Çin ekonomisinin zayıflaması, doların güçlenmesi ve rekor üretim tahminleri, yükselişler esnasında kar satışlarına ve/veya kısa pozisyonların artmasına yol açabilir.”

Zafer ERGEZEN
Vadeli İşlem ve Emtia Piyasaları Uzmanı
contact@zaferergezen.com

Buğday fiyatı, Eylül ayında yeniden 500 cent/bushel seviyesinin üzerine çıkmayı denedi. Bu seviye Mayıs ve Haziran aylarında da test edilmiş ve alımların güçlendiği seviye olmuştu. Fakat 30 Haziran tarihinde 622 dolardan kapanan buğday fiyatı, Eylül ayı başında 463 cent/bushel seviyesine kadar gerilemişti. Böylece yaklaşık iki ay içerisinde yüzde 25,6 değer kaybı yaşanmış oldu. Bu kadar kısa süre içerisinde yaşanan değer kaybı hem üretimdeki artış hem de döviz kurlarında yaşanan dalgalanma ile açıklanıyor. Bununla beraber Rusya ve Avrupa’da artan sıcaklarla birlikte tepki alımlarının arttığı ve bazı kısa pozisyonların kapandığı da görüldü. 4 Eylül tarihinde 463 cent/bushel seviyesini gören fiyatlar, bu tarihten sonra yükselen bir trend izledi. Zaten iki ay gibi kısa sürede yaşanan yüzde 25,6’lık düşüş sonrası tepki alımları bekleniyordu. Fakat satışların 500 cent/bushel seviyesinin altına sarkması ve tepki alımlarının bu seviyenin altında gerçekleşmesi, yatırımcıların geleceğe dönük endişelerini de yansıtıyordu. Nitekim tepki alımlarının artmasıyla beraber yaşanan yükseliş, ilk etapta 500 cent/bushel seviyesinin geçilmesi için yeterli olmadı. Fakat faiz kararının etkisi azalınca buğday piyasası yeniden yükseliş trendine döndü. Fiyatlardaki yükselişin asıl nedeni ise El Nino etkisi olarak görülüyor. El Nino, dünyada görülen en güçlü iklim olaylarından biri. Bazı bölgelerde kuraklık, bazı bölgelerde ise yoğun yağışlar nedeniyle tarım ürünleri üretimi etkileniyor. Deniz yüzeyinin ısınmasıyla beraber hava akımlarının etkilenmesine ve dünyadaki pek çok bölgede sıcaklık ve yağış değişimlerine neden olmaktadır. Yeni açıklanacak olan tahmin raporlarında üretim tahminlerinin azaldığını görebiliriz. Bu dönemde yaşanan fiyat dalgalanmalarını sadece üretim rakamları ile açıklamak doğru olmaz. Küresel piyasalardaki kur değişimleri ve ekonomik endişeler de -özellikle Çin kaynaklı- fiyatlar üzerinde etkili oluyor. Çin ekonomisine yönelik endişeler, buğday talebini etkileyen bir unsur, zira dünya buğday üretiminin yaklaşık yüzde 18’ini Çin karşılıyor. Aynı zamanda küresel buğday stoklarının ise yüzde 40’ını da yine Çin elinde bulunduruyor.

TÜRKİYE’DE TALEP FİYATLARI ÜST SEVİYEDE TUTUYOR
Türkiye’de ise fiyatlar, küresel piyasalara göre güçlü seyrini sürdürüyor. Son dönemde küresel piyasalarda gördüğümüz fiyat dalgalanmaları, yurtiçi piyasada görülmemektedir. Bunun en önemli nedeni ise güçlü seyreden buğday talebidir. Özellikle göçmen sayısındaki artış ve Türkiye’nin göçmenler için sağladığı gıda desteği, fiyatların yüksek kalmasına yardımcı oluyor. Suriye’den gelen göçmen sayısının 2 milyonu aştığı düşünüldüğünde, talepteki artış normal karşılanmaktadır. Bu miktardaki yeni talep, sırasıyla ekmek-un-buğday talebini artırıyor. Türkiye’de buğday üretimi de artış gösteriyor: Toprak Mahsulleri Ofisi (TMO) tahminlerine göre 2015 yılında buğday üretiminin geçen yıla göre %18 artışla 22,5 milyon tona ulaşması bekleniyor. 2011 yılında da 21 milyon 800 bin tonluk üretim yapılmıştı. Asıl önemli nokta ise dekar başına 288 kilogramlık verim seviyesine ulaşılmasıdır. Bu verimlilik rakamı, tarihinin en yüksek verimlilik rakamına işaret etmektedir. 2015 yılı için 2 no.lu Anadolu kırmızı sert ekmeklik buğday müdahale alım fiyatı ton başına 862 TL olarak belirlendi. TMO’nun alımlar karşılığında üreticilere yaklaşık 2 milyar 750 milyon liralık ödeme yapması bekleniyor. TMO’nun buğday alımlarının büyük bir kısmını ekmeklik buğday oluşturuyor.

AVRUPA, RUSYA VE UKRAYNA’DAKİ ARTIŞ YENİ BİR REKORA İŞARET EDİYOR
ABD Tarım Bakanlığı’nın (USDA) yayınladığı tahmin raporuna göre buğday üretim miktarı önceki aya göre 5,06 milyon ton artış gösterdi. Böylece üretim miktarı 731,61 milyon tona yükseldi. Son iki aydaki üretim tahminlerindeki artış ise 9,65 milyon tona ulaştı. Bunun sonucunda bir önceki sezon üretiminin de üzerinde çıkılmış oldu. 2014/15 sezonunda 725,24 milyon tonluk buğday üretimi bekleniyordu. Asıl dikkat çeken gelişme ise 2012 yılına göre üretimdeki artışın 72,89 milyon tona ulaşması oldu. Kısaca veriler 2015/16 sezonunda rekor üretimin olacağına işaret etmektedir. Türkiye’nin üretiminin yaklaşık 22,5 milyon ton olmasının beklendiği düşünüldüğünde, 2012 yılına göre artışın boyutu çok daha iyi anlaşılacaktır.

Buğday üretim tahminlerindeki artışın neredeyse tamamı Avrupa, Rusya ve Ukrayna’daki yüksek üretim beklentilerinden kaynaklanmaktadır. Elverişli hava koşulları nedeniyle bu bölgedeki üretimin artması bekleniyor. Özellikle Avrupa’daki üretime yönelik tahminler, 6,31 milyon ton artış gösterdi. Dönem sonu stoklarındaki artış eğilimi de etkisini sürdürüyor. Ağustos ayında dönem sonu stoklarıyla ilgili tahminler 5,09 milyon artarak 226,56 milyon tona ulaştı. Son iki ayın tahminleri göz önüne alındığında, buğday stoklarındaki artış miktarı 24,16 milyon tona ulaşmış oldu. Tahminlerdeki bu yükselişin, üretimde yaşanan artıştan kaynaklandığı görülmektedir.

KUZEY AFRİKA VE ORTADOĞU İTHALATTA YİNE İLK SIRALARDA OLACAK
Avrupa, Rusya ve Ukrayna’da üretimdeki artışın, tüketim yerine stoklara yöneldiği anlaşılıyor. Tüketimde bir miktar artış yaşansa da, üretim tahminlerindeki artış bunu telafi ediyor. Önceki ay tahminlerinde Çin ekonomisinde görülen yavaşlamanın etkili olduğu görülüyordu. Hatta stoklardaki sert artış, Çin kaynaklı talebin zayıflamasına bağlanıyordu. Fakat Eylül ayında üretim kaynaklı stok artışı yaşanmaktadır. Dünya buğday üretiminin yüzde 16’sını tek başına tüketecek olan Çin, dünya buğday stoklarının da yüzde 40’ını elinde bulunduruyor. Bu nedenle Çin’in ekonomisindeki yavaşlamanın, küresel buğday talebine olumsuz yansıması kaçınılmaz oluyor. Verilere göre yeni sezonda dünyanın en büyük buğday üreticileri Avrupa ülkeleri, Çin ve Hindistan olacak. Neredeyse dünyadaki buğday üretiminin yarısını gerçekleştirecek bu üç bölge, aynı zamanda buğday tüketiminin de en çok yapıldığı bölgeler konumunda bulunuyorlar. Fakat daha fazla tüketim, üretimden dolayı daha fazla ithalat anlamına gelmiyor. En fazla buğday ithalatının yine Kuzey Afrika, Ortadoğu ve Güneydoğu Asya tarafından yapılacağı tahmin edilmektedir.

SON 4 SEZONUN EN YÜKSEK STOK SEVİYESİ
Uluslararası Hububat Konseyi (IGC) de, buğday üretim tahminlerini önceki aya göre 7 milyon artırarak 727 milyon tona çıkardı. Genel olarak tahminlerde yaşanan artış, IGC verilerine de yansımış durumda. Dönem sonu stokları ise önceki aya göre 5 milyon artarak 211 milyon tona yükseldi. Son iki ayda stok tahminlerinde ciddi bir artış yaşanıyor. Buna hem üretimdeki artış hem de talep tarafında yaşanan yavaşlama neden oluyor. Dönem sonu stokları, 2012/13 sezonuna kıyasla 40 milyon tonluk artışa işaret ediyor.

FAO TALEPTE ARTIŞ ÖNGÖRÜYOR
Dünya Gıda ve Tarım Örgütü’nün (FAO) tahminlerine göre dünya buğday üretiminin 728,4 milyon ton olması bekleniyor. Bu da Temmuz ayı tahminlerine göre 5 milyon tonluk artışa işaret etmektedir. Ağustos ayında FAO tahminleri açıklanmamıştı. Üretimdeki artışın Avustralya, Avrupa, Rusya ve Ukrayna’daki elverişli hava koşullarından kaynaklandığı not edilmektedir.

FAO’nun tahminlerine göre dönem sonu stokları ise 201,8 milyon tona yükselecek. Önceki tahminlere göre 4,3 milyon ton artış bekleniyor. Böylece toplam buğday arzı 929,6 milyon tona ulaşacak. Üretim ve stoklardaki artışa rağmen, FAO halen önceki üretim sezonuna göre daha düşük üretim bekliyor. Ayrıca arzdaki yaklaşık 9 milyon tonluk artışa rağmen, stoklardaki artışın 1 milyon tonun altında kalması öngörülüyor. Buna bakarak FAO’nun bu sezon, önceki sezona göre daha yüksek buğday talebi öngördüğünü söylemek yanlış olmaz. Bu açıdan düğer kurumların tahminlerine göre önemli bir farklılık bulunmaktadır.

DÜNYA BUĞDAY ÜRETİMİ ORTALAMASI 729 MİLYON TON
Sonuç olarak, hububat piyasalarında küresel tahmin gerçekleştiren üç kuruluşun tahmin ortalamaları göz önüne alındığında, dünya buğday üretiminin ortalama 729 milyon ton olması bekleniyor. Önceki ay tahminlerine göre 9,02 milyon tonluk bir artış var. Dönem sonu stokları ise 213,12 milyon tona ulaşacak. Yani önceki aya göre 6,46 milyon daha fazla stok artışı olacağı tahmin edilmektedir. Kısaca önceki aya göre hem üretimde artış beklenirken hem de dönem sonu stok beklentilerinde artış yaşandığı görülüyor.

Fiyatlara bakacak olursak; Şikago Ticaret Borsası’nda Aralık vadeli buğday fiyatı, yeniden 500 cent/bushel üzerine çıkmayı başardı. 500 cent/bushel seviyesi üzerinde kalınıp/kalınmayacağı yakından takip edilecektir. Yeniden bu seviyenin altına dönülmesi durumunda ise satış baskısı artabilir. Kısaca referans noktası olarak 500 cent/bushel seviyesi öne çıkıyor. Bu seviyenin üstünde kalınsa da alımlar çok güçlü olmayabilir. Daha çok yatay bir piyasa olacağı tahmin edilmektedir. Özellikle Çin ekonomisinin zayıflaması, doların güçlenmesi ve rekor üretim tahminleri, yükselişler esnasında kar satışlarına ve/veya kısa pozisyonların artmasına yol açabilir.

Bir önceki yazımız olan Küresel ekonomi ve talebe yönelik endişeler piyasayı belirliyor başlıklı makalemizi de okumanızı öneririz.

Kontrol edin

Buğday fiyatı için düşüş trendi devam ediyor

“Şikago Ticaret Borsası’nda Eylül vadeli buğday fiyatı için düşüş trendi halen devam ediyor. Temmuz ayında …