Buğday piyasası talebe odaklandı

Zafer ERGEZEN

Aralık ayında artan buğday üretim tahminleri ve parasal genişlemenin azalacağına yönelik haberler, buğday fiyatının değer kaybetmesine yol açtı. Kuzey Afrika ve Çin kaynaklı talep güçlü olmasına rağmen, satış baskısının arttığı görülüyor. Özellikle 650 cent/bushel seviyesinin aşağı yönlü geçilmesi, satışların hızlanmasına neden oldu. Buğday fiyatı, Aralık ayında yaklaşık yüzde 10 değer kaybı yaşamış durumda. Mayıs ayından bu yana yaşanan değer kaybı ise yüzde 20’ye ulaştı.

Tüm seneye baktığımızda Mayıs ayı, buğday fiyatı için oldukça kritikti: ABD Merkez Bankası Başkanı Bernanke’nin parasal genişlemeyi azaltacağı haberi ve üretim tahminlerinin yüksek rekolteye işaret etmesi, buğdayın düşen bir trend içerisine girmesine yol açtı. Ağustos’tan başlayıp Kasım ayına kadar devam eden süreçte 650 cent/bushel seviyesi üzerinde destek sağlayan buğday fiyatı, Aralık ayında artan satışlar ile aşağı yönlü kırılmış oldu. Kısaca buğday işlemlerinde aşağı yönlü eğilim yeniden başladı. Bu çerçevede üretim tahmini ile ilgili gelişmeler, önümüzdeki aylarda etkin rol oynamaya devam edecek.

ABD Tarım Bakanlığı, 2013/14 sezonu için buğday üretiminin önceki yıla kıyasla 55,25 milyon ton daha yüksek olacağını açıkladı. Böylece toplam buğday üretiminin 711,42 milyon tona ulaşacağı tahmin ediliyor. Üretimdeki bu artış sonucunda toplam buğday stokları da 182,78 milyon ton olacak. Kısaca hem üretim tarafında hem de dönem sonu stoklarında artış beklentisi var. Geçen aya göre dünya buğday üretimi tahmini 5,04 milyon ton artarken, dönem sonu stoklardaki artış ise 4,3 milyon tona ulaştı. Aylık bazda bu miktardaki bir değişim oldukça dikkat çekici. Zaten vadeli işlemlerde bunun etkisini net bir şekilde satış yönünde hissettik: destek noktaları aşağı yönlü kırıldı. Üretim tahminlerindeki artışın neredeyse tamamı Kanada’dan geliyor. Kanada’da buğday rekoltesinin 4,3 milyon artış ile 37,5 milyon tona ulaşacağı tahmin ediliyor. Bir önceki ayda yine Kanada’nın buğday üretim tahmini 1,7 milyon ton yükseltilmişti. Yani son iki ayda kanada için beklentiler 6 milyon ton artmış oldu. Kanada, neredeyse önemli buğday ithalatçılarından Brezilya’nın tüm talebini tek başına karşılayacak kadar ilave üretim rakamına ulaşmış oldu.

Üretim artışı beklenen bir diğer ülke ise Avustralya olarak öne çıkıyor. Avustralya’da buğday üretiminin geçen aya göre 1 milyon artarak 26,5 milyon tona ulaşması bekleniyor. Çin’deki toplam buğday üretim miktarı 121 milyon ton ile değişmezken, toplam buğday tüketimi 125,5 milyon ton olacak. Karadeniz Bölgesi ülkeleri, dünya buğday üretiminin yüzde 14,6’sını gerçekleştirecek. Fakat dünya ticaretinden aldıkları pay artıyor. Dünya buğday ihracatındaki payları yüzde 22’nin üzerine çıkacak. Çin ise buğday piyasasındaki en büyük üretici ve tüketici olma ünvanını sürdürüyor. Toplam buğday üretiminin yüzde 17’si Çin tarafından sağlanırken, tüketimin ise yüzde 31’i yine Çin tarafından gerçekleştiriliyor. Kısaca Çin, tek başına tüm Avrupa bölgesi kadar buğday tüketimi gerçekleştiriyor.

Uluslararası Hububat Konseyi (IGC), dünya buğday üretiminin önceki aya göre 2 milyon artışla 698 milyon tona ulaşmasını bekliyor. Fakat buğday tüketiminde de aynı miktarda artış beklentisi, dönem sonu stokların dengelenmesine yol açıyor. Yani ABD Tarım Bakanlığı tahminlerinin aksine, IGC daha dengeli bir piyasa bekliyor. Buna rağmen IGC’nin buğday endeksi aylık bazda yüzde 3 düşüş göstermişti. Üretimdeki artışa neden olarak ise Çin ve ABD’nin artan üretim miktarı tahminleri gösteriliyor.

IGC verilerine göre buğday ticaretinin önceki aya göre aynı kalarak 142 milyon ton olması bekleniyor. Talepteki artış, dönem sonu stoklarının artmasını engelliyor. Buğday stokları, artışa rağmen halen 2011/12’deki rekor stok seviyesinin altında bulunmaktadır. Buğday fiyatındaki zayıflık, yavaşlayan ABD ihracat rakamlarına ve elverişli hava koşulları nedeniyle üretim tahminlerinin artmasına bağlanıyor. IGC, Aralık ayında beş yıllık beklentilerini de açıkladı. Önümüzdeki beş yıllık süreçte arz ve talebin dengeli bir seyir izleyeceği tahmin ediliyor. Talebin, özellikle Asya ve Afrika kaynaklı gıda ihtiyacı ile artması bekleniyor. Dönem sonu stoklardaki değişimin ise düşük olacağı kaydedildi. 2018/19 sezonunda dünya buğday üretimi 737 milyon ton olurken, buğday tüketiminin ise 738 milyon tona ulaşacağı öngörülüyor. Dünyadaki buğday ticareti ise 148 milyon ton olacak. Bu verilere göre önümüzdeki beş yıl oldukça dengeli bir buğday piyasası bekleniyor.

Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO), aylık yayınlanan raporunda, dünya buğday üretimi tahminini önceki aya göre 2,3 milyon artırarak 710,8 milyon tona yükseltti. Böylece son iki aydaki artış 6,2 milyon ton oldu. Bir önceki yıla göre ise dünya buğday üretimindeki artış yüzde 7,8’e ulaştı. Kanada ve Avrupa bölgesindeki üretim artış beklentisi öne çıkıyor. Güney Amerika’daki elverişsiz hava koşulları nedeniyle üretim tahminlerinin düşürüldüğü anlaşılıyor.

Buğdayın, diğer tarım ürünlerine göre daha verimli olduğu ve birçok bölgede yüksek üretim rakamlarına ulaşılacağına işaret ettiği belirtiliyor. ABD’de önceki üretim sezonuna göre artış beklenirken, Avrupa’da olumsuz hava durumuna rağmen geçen yıla göre yüzde 4’lük artış yaşanması bekleniyor. Rusya ve Ukrayna’da ise üretim miktarlarında bir miktar azalma bekleniyor. Bu nedenle Karadeniz Bölgesi’ndeki fiyatlar artarken, Avrupa buğdayı ile arasındaki fiyat marjı da Aralık ayında azaldı. Hatta Kuzey Afrika kaynaklı buğday alımlarında Avrupa buğdayı ön plana çıkıyor. Bu nedenle Fransa’da buğday fiyatında artış yaşandığı ve limanlardaki yoğunluk nedeniyle yüklemelerde gecikmeler olduğu biliniyor. Mısır ve Fas’ta yüksek buğday üretim rakamlarına ulaşılacağı öngörülürken, Tunus’ta ise hızlı bir düşüş görülüyor. Dünya buğday stoklarının 171,8 milyon ton olması bekleniyor.

Sonuç olarak, hububat piyasalarında küresel tahmin gerçekleştiren üç kuruluşun tahmin ortalamaları göz önüne alındığında, dünya buğday üretiminin ortalama 706,74 milyon ton olması bekleniyor. Bu rakam, bir önceki aya göre 3,11 milyon ton artış demek. Son iki aydaki artış ise 4,44 milyon tona ulaştı. Geçen yılın toplam buğday rekolte ortalaması ise 656,7 milyon ton olarak gerçekleşmişti. Yanı yıllık bazdaki artış yüzde 7,6 oldu. Bu ayki veriler baz alındığında ABD Tarım Bakanlığı’nın, özellikle Kanada ve Avustralya kaynaklı artışa dikkat çektiği görülüyor. IGC ve FAO tahminleri ise daha dengeli bir seyir izledi. Fakat üç kurumun da ortak olduğu nokta, üretim miktarlarında artış beklentisidir. Bu nedenle geleceğe yönelik fiyat tahminlerinde çok fazla değişim olması beklenmiyor. Dikkat çeken bir ayrım ise dönem sonu stoklarında IGC ve FAO’nun çok fazla değişim beklememesidir.

Şikago Ticaret Borsası’nda Mart vadeli buğday fiyatı, yüksek üretim tahminleri ile gerileyerek 650 cent/bushel seviyesinin altına geriledi. Bu seviyenin altında kalınması ile beraber yeni bir düşüş trendi başlamış oldu. Özellikle yüksek üretim tahminleri bu düşüşte etkili oluyor.

Ocak ayında açıklanacak olan üretim tahminlerine göre tepki alımları görülebilir. Fakat Aralık ayında açıklanan raporlar incelendiğinde genel olarak gelecek sezona yönelik olumlu beklentiler bulunuyor. Buğday verimini etkileyecek hava durumu ve ürün kaybı olmaması durumunda, gelecek aylardaki üretim tahminlerinin yüksek seyretmesi beklenmektedir. Vadeli işlemlerdeki satışlar esnasında işlem hacminin artması da olumsuz bir tablo olarak görülüyor. ABD Merkez Bankası’nın parasal genişlemeyi azaltacağını açıklaması ile beraber buğday işlemlerindeki satışlar da hızlanmıştı. Likiditenin azalacağı beklentisi nedeniyle şimdiden pozisyonlarını kapayan bazı fonlar etkili oldu. Ayrıca yeni yıl öncesi risk almak istemeyen yatırımcılar da satışa yönelmişti.

Ocak ayında yeni pozisyonların açılması ile beraber, dengeli bir piyasa izlenebilir. Fakat düşen bir trend içerisinde olduğunun unutulmaması gerekiyor. Tahmin raporlarının açıklandığı dönemlerde, tepki alımlarının arttığını görebiliriz. Üretim tarafında çok fazla değişiklik beklenmemesi nedeniyle, piyasa talep tarafına daha çok odaklanmış olacaktır. Özellikle Kuzey Afrika kaynaklı alımların ve ABD buğday ihracatı rakamlarının daha fazla öne çıkması beklenebilir. Çin tarafında ise hava durumu önem kazanıyor. Genel olarak baktığımızda daha dengeli ve talep tarafına odaklanmış bir piyasa bizi bekliyor. Yeni yılın ilk haftalarında pozisyon açacak olan fonlar ve yatırımcılar, buğday fiyatının yükselmesine yol açabilir. Fakat kalıcı bir yükseliş için üretim ve talep kaynaklı gelişmeler izlenecektir.

Bir önceki yazımız olan Yüksek üretim ve yüksek talep dengesinde buğday fiyatları başlıklı makalemizi de okumanızı öneririz.

Kontrol edin

Buğday fiyatı için düşüş trendi devam ediyor

“Şikago Ticaret Borsası’nda Eylül vadeli buğday fiyatı için düşüş trendi halen devam ediyor. Temmuz ayında …