Buğday küresel piyasalardaki değişimlerin etkisinde

“Şubat ayının ilk döneminde ABD Tarım Bakanlığı’nın açıkladığı verilere göre haftalık buğday ihracatı 500 bin tonu geçmişti. Satışlar esnasında işlem hacminin de artış görmesi, olumsuz bir nokta olarak gösterilebilir. ABD dolarının değer kazanması, küresel buğday maliyetlerini ve dolayısıyla fiyatı düşürüyor. Diğer etkili olan konulardan biri ise piyasadaki likiditenin azalmış olması.”

Zafer ERGEZEN
Vadeli İşlem ve Emtia Piyasaları Uzmanı
contact@zaferergezen.com

Dünya buğday piyasasında, Şubat ayında tepki alımları gelse de yine ay sonuna doğru satışlar hızlandı. Küresel üretim tahminlerindeki artış ile beraber satışlar etkili oluyor. Daha önce de yazdığım gibi doların değer kazanmaya devam etmesi, küresel likiditenin azalacağı beklentileri ve üretim tahminlerindeki artış nedeniyle satış baskısının arttığı görülüyor. Şubat ayının ilk yarısında tepki alımları ile beraber toparlanma görülmüştü. Bu dönemde tepki alımlarının arkasındaki neden ise artan talep olmuştu. Şubat ayının ilk döneminde ABD Tarım Bakanlığı’nın açıkladığı verilere göre haftalık buğday ihracatı 500 bin tonu geçmişti. Satışlar esnasında işlem hacminin de artış görmesi, olumsuz bir nokta olarak gösterilebilir. Burada yeniden not etmekte fayda var: ABD dünya buğday ihracatının yüzde 16’sını sağlarken, dünya buğday üretiminin sadece yüzde 7,6’sını gerçekleştiriyor. ABD ve Kanada haricindeki ülkeler, dünya buğday üretiminin yüzde 88’ini sağlıyor. Bu nedenle ABD dolarının değer kazanması, küresel buğday maliyetlerini ve dolayısıyla fiyatı düşürüyor. Diğer etkili olan konulardan biri ise piyasadaki likiditenin azalmış olması: ABD Merkez Bankası’nın (FED) parasal genişlemeyi azaltmaya başlaması ile beraber piyasalardaki likiditenin azaldığı ve pozisyonların yeniden gözden geçirildiği görülüyor. Böylece küresel piyasalarda yaşanan temel değişim, buğday işlemlerinde de etkili oluyor. Üretim ve hava durumu ile ilgili gelişmeleri takip ederken, bu noktaları da göz önünde bulundurmak yatırımcılara yardımcı olacaktır.

“2015 YILI YÜKSEK REKOLTE YILI OLABİLİR”
Türkiye’de ise buğday fiyatı kısmen istikrarlı devam ediyor. Ticaret borsalarındaki fiyat dalgalanmaları halen düşük seyrediyor. 2014 yılında Türkiye’de yaşanan kuraklık, buğday fiyatındaki düşüşe engel olmuştu. Geçen seneden beri neredeyse tüm dünyada buğday fiyatı gerilerken, Türkiye’de yatay bir seyir var. Türkiye’de yeni sezon için ise yine beklentiler yüksek. Geçen yıl birçok bölgede buğday tarlada yeşermemiş olmasına rağmen, bu sene daha olumlu bir tablo var. Yağışların artması ile beraber yüksek rekolte beklentileri de artıyor. İlkbahar döneminde yağışların devam etmesi halinde 2015 yılında Türkiye’de buğday rekoltesinin önceki seneye göre artması beklenmektedir. Yani 2014 yılında yaşanan kuraklık sonrası, 2015 yılı yüksek rekolte yılı olabilir. Bunun için ilkbahar dönemindeki yağışlar yakından takip edilecektir.

ÜRETİM ARTIŞI DEVAM EDİYOR
ABD Tarım Bakanlığı’nın (USDA) yayınladığı tahmin raporuna göre üretim miktarı önceki aya göre 1,65 milyon ton artış göstererek 725,03 milyon tona yükseldi. Böylece 2012 yılına göre artış ise 67,09 milyon ton oldu. Yani küresel buğday üretimi, 2012 yılına göre yüzde 10 artış göstermiş oldu. Bu rakam yüzdesel olarak düşük görünse de ABD’nin yıllık üretiminden daha yüksek bir rakam. Yüksek üretim nedeniyle kısa vadeli dalgalanmalar olsa bile uzun vadeli trendin aşağı yönlü olması beklenmektedir. Bununla beraber 2014/15 sezonunun ilk açıklanan tahmin raporuna göre de 27,99 milyon ton artış var. Bu miktardaki bir artış, dünyanın en büyük ithalatçısı Mısır’ın yıllık alımlarından yaklaşık üç kat daha fazla. Bu kadar yüksek artış ise satış baskısının artmasına yol açıyor.
Üretimdeki artışta Arjantin ve Kazakistan etkili oluyor. Bu ülkelerdeki olumlu beklentilerin arttığı görülüyor. Küresel dönem sonu stokları ise 1,85 milyon artarak 197,85 milyon tona yükseldi. Talep artışı üretimdeki artıştan düşük olduğu için dönem sonu stokları artmaya devam ediyor. Şubat ayında talepte bir kıpırdanma yaşansa bile bunun tahmin raporlarına yansıması Mart ayında olacaktır. Bu durumda Mart ayında dönem sonu stoklarında bir miktar düşüş görülme ihtimali artıyor. Dönem sonu stoklarının artmasında Kanada, Avustralya ve Kazakistan’daki artış etkili oluyor. Tüketim tarafında her zamanki gibi Çin tek başına liderliği elinde bulunduruyor. Çin’in buğday üretiminin 126 milyon ton olacağı tahmin ediliyor. Toplam tüketiminin ise 147 milyon ton olması bekleniyor. Yani Çin, dünya buğday üretiminin yüzde 20’sini tek başına tüketecek. Dünya buğday stoklarının ise yüzde 31,7’si Çin’in elinde bulunuyor. Bu nedenle Çin’in ekonomisindeki yavaşlamanın, küresel buğday talebine olumsuz etkisi olacağı beklenebilir. Fakat henüz bu beklenti, tahmin raporuna yansımamış durumda.

“TÜKETİMDE 4 MİLYON TONLUK DÜŞÜŞ”
Uluslararası Hububat Komisyonu (IGC), dünya buğday üretim tahminlerini önceki aya göre değiştirmedi (Bu yazı yazılırken henüz Şubat ayı raporu yayınlanmamıştı). Küresel buğday üretiminin 717 milyon ton olması bekleniyor. Kanada ve Avrupa bölgesinde gözle görülen bir artış var. IGC’nin tahminlerinde dikkat çeken en önemli husus, tüketimde görülen 4 milyon tonluk düşüş.
IGC, dünya buğday tüketiminin 708 milyon tona gerileyeceğini öngörüyor. Böylece dönem sonu stokları da önceki yıla göre 3 milyon artarak, 196 milyon tona ulaşacak. Sonuç olarak USDA ve IGC’nin dönem sonu stok tahminleri eşitlenmiş oldu. IGC’nin tahminlerinde toplam tüketim 710 milyon tona ulaşacak. Rusya’da buğday ihracatının sınırlandırılmasından IGC’nin üretim tahminlerinin daha çok etkilendiği görülmektedir. Rusya’da ihracatın azalması, diğer ülkelerden yapılacak yüklemelerin artmasına yol açacaktır. Buna en önemli aday ise Avrupa ülkeleri ile Kazakistan olacaktır. Raporda, Türkiye’deki üretim koşullarının olumlu olduğuna işaret ediliyor. Bu da 2015 yılı için olumlu olan üretim beklentilerim ile örtüşmektedir.

RUSYA’NIN AÇIĞINI DİĞER ÜLKELER KAPATACAK
Dünya Gıda ve Tarım Örgütü’nün (FAO) tahminlerine göre dünya buğday üretiminin 724,3 milyon ton olması bekleniyor. Böylece önceki aya göre tahminlerde 600 bin ton azalış oldu. Kuzey Amerika ve Yakın Doğu’daki ekili alanlardaki artışın Rusya’daki azalışı dengelemesi bekleniyor. Çin kaynaklı buğday ticareti, 1 milyon ton artmasına rağmen halen 2013/14 sezonunun 6 milyon ton altında seyrediyor. Rusya’dan yapılan ithalatın azalacağı tahmin edilirken, Avrupa, Hindistan ve Kazakistan kaynaklı buğday alımlarında artış bekleniyor. FAO’nun raporuna göre dönem sonu stokları, önceki aya göre 400 bin azalarak 192,3 milyon tona gerileyecek.
Sonuç olarak, hububat piyasalarında küresel tahmin gerçekleştiren üç kuruluşun tahmin ortalamaları göz önüne alındığında, dünya buğday üretiminin ortalama 722,11 milyon ton olması bekleniyor. Bu rakam önceki aya göre 350 bin ton artışa işaret ediyor. Dönem sonu stokları ise 195,4 milyon tona ulaşacak. Böylece aylık bazdaki tahminlerin, üretim ve dönem sonu stoklarında artışa işaret ettiği görülmektedir.

FİYATLARDA SON DURUM
Şikago Ticaret Borsası’nda Mayıs vadeli buğday fiyatı, bu yazı hazırlanırken kritik seviye olan 490 cent/bushel civarında işlem görüyordu. Bu seviyeden tepki gelmesi beklenebilir. Fakat tepkinin çok uzun süreli olması beklenmiyor. Bu seviyenin aşağı yönlü geçilmesi halinde ise satışlar hızlanacaktır. Bu seviye, daha önce Eylül 2014’te görülmüştü. Bu yüzden referans noktası olarak görülmektedir. Türkiye’de de fiyatların aşağı yönlü bir trend izleyeceği tahmin edilmektedir. Mayıs vadeli buğday fiyatı için aşağı yönlü hareketlerde sırasıyla 490 ve 450 cent/bushel seviyeleri öne çıkıyor. Yukarı yönlü hareketlerde ise şimdilik 540 cent/bushel seviyesinin geçilmesini beklemiyorum.

Bir önceki yazımız olan Buğday piyasasının yeni konusu kurlar ve FED kararları başlıklı makalemizi de okumanızı öneririz.

Kontrol edin

Buğday fiyatı için düşüş trendi devam ediyor

“Şikago Ticaret Borsası’nda Eylül vadeli buğday fiyatı için düşüş trendi halen devam ediyor. Temmuz ayında …