“Binlerce ton tahılın heba olup gitmesine engel olduk”

“Tahıldaki bozulma hastalık ya da böceklenmeyi, ancak kütlelerde oluşan sıcaklık artışı ile yakalayabilirsiniz. Biz depolarında oluşabilecek bu tarz kızışmaları tespit edebilecek yetenekte elektronik sistemler üretiyoruz. Bu sistemler depolardaki kızışmaları kullanıcılara erkenden haber vererek oluşabilecek daha büyük çaplı zayiatların önüne geçmektedir. 2014 yılından bu yana sattığımız ya da kiraladığımız makineler sayesinde binlerce ton tahılın heba olup gitmesine engel olduk, olmaya da devam edeceğiz.”

Ferhan CAN

Genel Müdür

FMS Global Mühendislik.Ltd.Şti.

Tahıl Isı Kontrol ve Soğutma Sistemleri

Artan nüfusun gıda talebini karşılamak, önemli bir küresel sorun. Bu kapsamda hasat sonrası kayıpların azaltılması gıdaya erişimi artırmak için sürdürülebilir bir çözüm sunuyor. Tahıl, gelişmekte olan ülkelerin çoğunda temel besindir ve tüm tarımsal ürünler arasında tahıl, hasat sonrası en çok kaybı yaşayan üründür. Depolama aşamasında tahılların yüzde 50-60 kadarı kaybedilebilir. Dolayısıyla bu kayıpları azaltmak hayatî önemdedir. Bu kritik konuyu, FMS Global Mühendislik Genel Müdürü Ferhan Can ile konuştuk. FMS, depolanan tahılın böcek, küf, mantar gibi tehditlerden korunmasına yönelik çözümler geliştiren bir firma. Değirmenci’ye ısı kontrol sistemleri hakkındaki son teknolojik gelişmeleri anlatan Can,“Günümüz ekonomik şartlarında bir avuç bile kaybedecek lüksümüz yok. “Tahıl üretimine verilen ehemmiyetin depolama aşamasında da gösterilmesi ülke ekonomisine inanılmaz fayda sağlayacaktır.” diyor.

FMS Global Mühendislik Genel Müdürü Ferhan Can’ın sorularımıza verdiği cevaplar şöyle:

Ferhan Bey, bize FMS Global’i ve faaliyet alanlarını kısaca anlatır mısınız?

FMS Global Mühendislik Ltd.Şti., bir Infotech Group kuruluşu olup tarım teknolojileri ve tahıl depolama sistemleri alanında  sadece belli bir ürüne bağlı değil, bir çok ürün çeşidini , tedarik ve dağıtımını sağlayan genç, dinamik, geleneksel değil yenilikçi fikirler ile ülkemizde ve dünyada bilhassa tahıl israfının önüne geçmek için yoğun çözümler üreten bir mühendislik firmasıdır. Infotech Group’taki 25 yıla yakın tecrübeleri harmanlayarak temeli atılan FMS Global firması, , Arap dünyası, Orta Doğu, Türk Cumhuriyetleri ve kıtasına hizmet verecek şekilde dizayn edilmiştir.

Dünya nüfusu hızla artarken en temel besin kaynaklarından olan buğdayın önemi de buna paralel olarak artıyor. Üretimde verimlilik çalışmaları git gide daha çok önem kazanırken, depolama esnasında zayiat olmaması için ne gibi çalışmalar yapılıyor?

Eskilerin tabiri ile buğday ambarı, kuyu ya da lodaların(üstü branda ile örtülü buğday yığınları) yerini günümüzde modern silo tahıl depolama sistemlerine bıraktı. Çelik silo sistemleri ile yapılan modern depoculuk, tahıl doldurma, boşaltma, aktarma, taşıma gibi operasyonların tek düğme ile çok daha hızlı ve efektif yapılmasını sağlamaktadır. Sadece buğday değil neredeyse tüm tahıl çeşitleri artık çelik silolarda muhafaza edilmektedir. Son yıllarda Türk üreticilerinin kaliteli çelik silo üretimi ve hızlı servisi ile dünyada kendimizden söz ettirmeyi başardık ve bu alanda epey söz sahibi konumuna geldik. Çelik silo kadar yaygın olmasa da otomasyona akuple edilmiş büyük kapasiteli modern yatay depolarda da tahıl depolama yapılmaktadır.

Tahıl depolarken ürünün zarar görmemesi için bir takım teknikler kullanılıyor. Firmanızın kullandığı Tahıl Isı Kontrol Sistemi hakkında bilgi verir misiniz?

İster yatay depolarda ister dikey silolarda muhafaza edin tahılın sürekli olarak denetlemeye ihtiyacı vardır. Her biri binlerce ton (yaklaşık 500 ile 10.000 ton arası) kapasitesi olan bu devasa yapılara doldurulan tahıl bazen bir ay, bazen 3-4 ay, bazen de daha uzun süre orada kalabiliyor. Uzun süre muhafaza edilen tahılda hali ile bozulmalar meydana gelebiliyor. Tahıldaki bozulma hastalık ya da böceklenmeyi, ancak kütlelerde oluşan sıcaklık artışı ile yakalayabilirsiniz. Biz tahıl depolarında oluşabilecek bu tarz kızışmaları tespit edebilecek yetenekte elektronik sistemler üretiyoruz. Silo sıcaklık takip ya da izleme, sıcaklık veya ısı kontrol sistemleri diye tabir edilen bu sistemler depolarda/silolarda ki kızışmaları kullanıcılara erkenden haber vererek oluşabilecek daha büyük çaplı zayiatların önüne geçmektedir. Bu sistemler tahıl depoculuğun olmazsa olmazlarından biridir. Kuruluş olarak her zaman daha iyisini daha iyi fiyata üretmeyi amaç edinmiş bir firma olarak üretmiş olduğumuz sistemlere 5 yıl garanti kapsamı ile kullanıcıların uzun yıllar rahat nefes almasını ve bu sistemlerin konforundan faydalanmasını sağlıyoruz.

Bu sistemlerin çalışma prensibinden de kısaca bahseder misiniz?

Ürettiğimiz sondalar/problar bir nevi bir tahıl termometresidir. Okuyucularımızın daha rahat anlayabilmesi için bir örnekle özetlemeye çalışacağım; probumuzu bir pipete benzetecek olursak boş bir kavnozu da boş bir siloya benzetirsek eğer kavanozun kapağını delip pipeti ortasına sabitliyoruz. O pipetin(probun) içinde belli aralıklarla dijital sıcaklık sensörleri mevcut. O kavanozu(siloyu) buğdayla doldurduğumuz düşünürsek pipete temas eden buğdayın sıcaklığını her seviyesini ölçebiliriz. Problarımız da aynı pipet gibi silo çatısından aşağıya sarkıtılarak monte edilir, tahıl dolduğunda ona temas eden ürünün sıcaklığını online olarak ölçer. Kuş bakışı baktığınızda ve probu merkez olarak kabul edersek etkili ölçüm alanı kendi etrafındaki 5-6 metre çaptır. Bu veriye dayanarak silonun çapı büyüdükçe kullanılan prob sayısı da çoğalıyor. Bunların her bir sensöründen gelen veri kullanıcının bilgisayar tablet veya cep telefonuna geliyor ve kullanıcı buna göre sağlıklı tahılı depolayabileceği tedbirleri alıyor.

Tahıl soğutma cihazı için bir Alman firma olan FrigorTec ile işbirliği içinde çalışıyorsunuz. Bu ortaklığı sizden dinleyebilir miyiz?

Biliyorsunuz doktora gittiğinizde ilk olarak size teşhis koyar, daha sonra tedaviye geçer; sıcaklık izleme sistemi ile koyduğumuz “teşhisin” tedavisi ise Frigortec tahıl soğutma üniteleri ile mümkündür. Tahıl da gerçek anlamda kesin tedavi ve kesin sonuç veren bu cihazların diğer bir ismi de tahıl klimasıdır. Dışarıdaki hava sıcaklığı ya da nemi ne olursa olsun her durumda ve her şartta çalışabilen ve siloya hem istenen derecede soğuk hava verebilen hem de istenen bağıl nemde hava üfleyebilen bu cihazlar ile tahılınızı bir kere +13 derecelere getirdiğinizde ürününüz tüm risklerden (böcek, küf, mantar gibi) uzak kalmış demektir. Silo da homojen olarak yapılan 13 derecelik bir soğutma operasyonundan sonra aynı siloda en az 2-3 ay bir daha kızışma yaşamayacağınız anlamına gelir. Frigortec tahıl soğutma cihazları tahıl depolamadaki riskleri minimize ettiği için, tahılınızı istenilen rutubette tuttuğu için, ilaçlama mecburiyetini ortadan kaldırdığından, daha yüksek rutubet değerine sahip tahılı rahat depolama imkanı verdiği için ülkemizde teknolojiye ve yeniliğe önem veren firmalar tarafından tercih edilmektedir. 50 yılın üzerinde bir geçmişi olan Frigortec firması alanında dünya lideridir. 2013 yılından beri partner firmamız olan Frigortec ile olan işbirliğimiz sonucu 2014 yılında ilk cihazımızı Türkiye’ye getirmiş ve tanıtmış olduk. O günden bu yana sattığımız ya da kiraladığımız makineler sayesinde binlerce ton tahılın heba olup gitmesine engel olduk, olmaya da devam edeceğiz.

Firma olarak tahıl depolama sektörüne kattığınız başka yenilikler var mı?

Şu anda yeni geliştirdiğimiz ve satışa sunduğumuz bir projemiz var. Silo içindeki tahılın seviye ve miktarını tespit etmeye yarayan bir aygıt ve program geliştirdik. Bu proje yine bir Alman-Türk iş birliği sonucu ortaya çıktı. Özetle silonun çatısına taktığımız bir cihaz ile silonun tahıl yüzeyi online taranıyor, ortalama seviyesi hesaplanıyor, buradan da ürünün hektolitresinden yaklaşık tonaj bilgisi kullanıcıya sunuluyor. Bu yenilik sayesinde kullanıcı silosunda eksilen ya da ilave edilen malı ton cinsinden anında haberdar oluyor. Tahıl depolamada siloda kalan tahıl miktarını bilmek çok önemlidir.

Büyük emeklerle edinilen mahsullerin iyi korunmaması nedeniyle yaşanan kayıpların ülke ekonomisine etkilerini değerlendirebilir misiniz?

Depoculuk alanında verilen teşvikler, lisanslı depoculuk gibi yeni atılımlar ve tarımdaki destekleme politikaları ile son yıllarda bu alana devlet tarafından oldukça önem verilmiştir. Bunun en büyük nedenlerinden birisi de büyük uğraşlar sonunda elde edilen mahsulün çok kolay zayi olabilmesidir. Ülkemizdeki tahıl zaiyatı, bazı küçük ülkelerin toplam tahıl üretimi miktarına eşit ya da fazladır. Tahıl üretimine verilen ehemmiyetin depolama aşamasında da gösterilmesi ülke ekonomisine inanılmaz fayda sağlayacaktır. İşin özü şudur ki günümüz ekonomik şartlarında bir avuç buğday bile kaybedecek lüksümüz yok. Burada belki de tekrar edeceğim ancak son yıllarda gitgide yaygınlaşan lisanslı depoculuk çalışmalarının ülkemiz adına çok yararlı olacağına inanıyorum.

Bize gelecek yıllar için planlarınız ve öngörülerinizi de anlatır mısınız?

Bizim çiftçimiz emektar, özverili ve kanaatkardır, ancak işini icra ederken gelenekselcidir. Yeniliklere biraz kapalıdır. Çiftçimizin yönlendirilmeye ihtiyacı olduğunu düşünüyorum. Öyle ki devletin ilgili  kurumları hangi bölgede, nasıl ve ne kadar tahıl ekileceğini belirlemeli. Bu topraklardan verim almayı öğrenmeliyiz. Bilimi kullanmadığımız için tarımın hiçbir alanında verimi tam sağlayamıyoruz. Oysa yüz ölçümü bizden çok daha küçük ülkeler bunu başarmış durumda.

Umudum şudur ki; kurulu ya da kurulacak olan komisyonlar, kooperatifler ya da odalar sayesinde devletimiz uzun vadeli planlar yaparak hangi bölgeye ne ekileceğini, ne kadar ekileceğini tayin etmeli. Bunu yaparken de gerekirse köy köy, mezra mezra çiftçinin kendisine kadar nüfuz etmeli. Biliyorsunuz bilişim çağındayız. Artık kitlelere dokunmak ve yönlendirmek çok daha kolay. Bunun altyapısı hazırlanabilir ve planlı bir tarım politikası oluşturulursa üretimden gelen verimliliğin katlanacağına inanıyorum. Diğer yandan da bizim gibi kuruluşlar tahılda firelerin azaltılması yönünde teknolojilerini geliştirir ve de yaygınlaştırırsa Türkiye’miz hem tahıl üretimi hem tahıl depolamada ürün ve teknoloji ithal eden değil dünyaya tahıl ve depolama sistemleri ihracatı yapan ülke konumuna gelir.

 

Ferhan Bey siz aynı zamanda Tahıl ve Bakliyat İşleme Teknolojileri, Depolama ve Analiz Sistemleri Derneği’nin (TABADER)  kurucu üyesisiniz. Bize derneğin başlıca çalışmalarından bahseder misiniz?

Tahıl ve bakliyat alanında üretim ve depolama yapan, araştıran, çalışmalar yapan tüm tarafları bir araya getirmek hedefi ile kurulan bu dernek, bilimin ve teknolojinin bu sektörde etkin kullanılmasını eğitimlerle sağlamaya çalışan, ilgili kurum ve kuruluşlar ile arada köprü kurarak iletişim ve etkileşimi güçlendirerek, ‘birlikten kuvvet’ doğar ilkesi ile kurulmuş olan bir dernektir. Belli bir kitlenin, belli bir grubun ya da herhangi bir politik görüşün derneği değil, sektörümüze emek ve gönül vermiş ve bizler gibi yeniliğe, eğitime ve öğrenmeye aç insanların bulunduğu bir dernektir.

2017 yılı sonunda düzenlemiş olduğumuz TABADER Duayenler buluşması ile bu alandaki hizmetleri ile 50 yılını doldurmuş tüm sektör duayenlerini bir araya getirdik. O geceki manzara tek kelime ile olağanüstüydü. Tekerlekli sandalye ile gelenler, baston veya çocuklarının torunlarının koluna girip gelenler, Ankara’daki davet salonumuzu doldurdular. Aramızdan yitip gidenleri de anıp tüm duayenlere plaket verdiğimiz gece duyguların sel olduğu, muhabbettin zirveye çıktığı bir geceydi. Tabi ki bu kadar olumlu dönüş ve teşekkürden sonra dernek olarak bunu geleneksel hale getirmemiz gerektiğini anladık ve nasipse tekrarını bu yıl aralık ayında yine yapacağız.

Değirmencilik sektörünün duayenlerini buluşturan ve yine Ankara’da düzenlenecek olan TABADER DUAYENLER BULUŞMASI 2018” töreninde;

1-SEKTÖRDE YARIM ASIR DUAYENLER,

2- ARAMIZDAN AYRILANLAR,

3- SEKTÖRÜN GELİŞİMİNE KATKI VERENLER

4-SEKTÖRE DEĞER KATANLAR

5-GENÇ TABADER

6-YILIN KURULUŞU

başlıkları altında ödüller vereceğiz. Okuyucularımız dilerse www.tabader.org sitemizden ayrıntılara ulaşabilirler.

 

Bir önceki yazımız olan "“BÜYÜME PLANLARIMIZ AÇISINDAN ODAK NOKTAMIZ ASYA VE AFRİKA”" başlıklı makalemizi de okumanızı öneririz.

Kontrol edin

“BÜYÜME PLANLARIMIZ AÇISINDAN ODAK NOKTAMIZ ASYA VE AFRİKA”

“Balaguer ürünlerinin yüzde doksan dokuzu 130 ülkeye ihraç ediliyor. Balaguer şirketi, Asya ve Afrika’da iddialı …